شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٠٧ - ٣٩٤٨ آفة العلم ترك العمل به
٣٩٤٥ آفة الملك ضعف الحماية.
آفت پادشاهى ضعف حمايت است. يعنى سستى كردن در حمايت رعيت و دفع ظلم و تعدى از ايشان، يا در حمايت دشمنان يعنى دفع و منع شر ايشان، و «وجه آفت بودن هر يك از براى پادشاهى» ظاهر است، زيرا كه پادشاهى كه حمايت رعيت نكند حق تعالى نيز حمايت او نكند و پادشاهى او بزودى زايل يا ضعيف و باطل گردد، و همچنين اگر در دفع دشمنان سستى كند بتدريج دشمنان قوى گردند و دست يابند بر ملك او، و بسا باشد كه بالكليه او را مستأصل سازند.
٣٩٤٦ آفة العهود قلة الرعاية.
آفت پيمانها كمى رعايت است. مراد اين است كه عهدها و پيمانها را رعايت زياد بايد كرد و اهتمام تمام در استحكام آنها بايد داشت و «كمى رعايت در آنها آفت است» يعنى بمنزله آفتى است كه چيزى را فاسد و باطل گرداند، يا اين كه بتدريج منجر مىشود بشكستن آنها.
٣٩٤٧ آفة النقل كذب الرواية.
آفت نقل كردن دروغ بودن روايت است. مراد اين است كه «كذب» آفتى است كه بسيار عارض نقلها و حكايتها مىشود و كم است كه نقل و حكايت كند و تمام خصوصيات آن موافق واقع نقل شود و بهيچ وجه شائبه دروغى در آن نباشد پس تا ضرور نشود نقل و حكايت نبايد كرد و هرگاه ضرور شود بايد كمال اهتمام كرد كه بهيچ وجه تغيير و تحريفى در آن نشود و آميخته بدروغ نگردد.
٣٩٤٨ آفة العلم ترك العمل به.
آفت علم ترك عمل بآن است و اين يا باعتبار اين است كه علمى كه عمل بآن نشود نفعى ندارد بلكه باعث زيادتى و زر و وبال گردد چنانكه مكرر مذكور شد