شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٠ - ٣٧٦٠ أنا قسيم النار و خازن الجنان و صاحب الحوض و صاحب الأعراف
دست مبارك بر پهلوى امير المؤمنين ٧ و فرمود: اى على اين نهر از براى من است و از براى تو و از براى دوستان تو بعد از من. و از حضرت امام جعفر صادق صلوات الله عليه روايت شده كه: كوثر نهريست در بهشت كه داده آن را الله تعالى بر پيغمبر خود در عوض پسرش. و نيز از آن حضرت صلوات الله عليه روايت شده كه: حضرت رسول ٦ روزى نماز صبح گزارد بعد از آن بجانب على بن ابى طالب ٧ التفات نموده و فرمود كه: يا على اين چه نورى است كه مىبينم فروگرفته ترا؟- گفت يا رسول الله جنابتى امشب مرا حاصل شد و بجانب آب رفتم و نيافتم آب را پس چون متوجه برگشتن شدم ندا كرد مرا مناديى كه: يا امير المؤمنين پس ملتفت شدم ديدم كه در پى سر من ابريقى است پر از آب و از آن غسل كردم حضرت رسول الله فرمود كه: يا على آن منادى جبرئيل بود و آب از نهرى بود كه آن را كوثر مىگويند بر دور آن دوازده هزار درخت است كه هر درختى را سيصد و شصت شاخ است و هرگاه اهل بهشت اراده طرب كنند مىوزد بادى پس نباشد هيچ درختى و نه هيچ شاخى مگر اين كه آواز آن شيرينتر از ديگرى است و اگر نه اين است كه:
الله تعالى نوشته است بر اهل بهشت حيات جاويد را هرآينه مىمردند از شادى و از شدت حلاوت آن آوازها، و اين نهر در جنت عدن است و آن براى من است و براى تو و فاطمه و حسن و حسين و «نيست براى كسى در آن چيزى» مراد اين است كه حق ماست و اختيار دادن آن با ماست و كسى ديگر را اختيارى در آن نيست و كسى كه دوستى ما نداشته باشد از آن نصيبى ندارد. و از ابن عباس روايت شده كه: چون نازل شد «إنا أعطيناك الكوثر» حضرت رسول خدا ٦ بالاى منبر رفت و خواند آن را بر مردم پس چون از منبر فرود آمد مردم گفتند: يا رسول الله چيست اين چيز كه عطا كرده آن را بتو خدا؟- فرمود كه: نهريست در بهشت سفيدتر از شير و راستتر از تير در كناره هاى آن قبه ها است از در و ياقوت، وارد آن مىشود مرغان سبزى كه آنها را گردنهاست چون گردنهاى شتران بختى، گفتند: يا رسول الله چه نازك و لطيف باشد آن