شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٩١ - ٤٥١٦ تخففوا تلحقوا فانما ينتظر باولكم آخركم
ناگاه رسيدن اجل. يعنى اگر كسى غافل نباشد كه اجل ناگاه برسد البته فرصت را غنيمت ميداند و شتاب ميكند در تهيه گرفتن اسباب آن و بهيچ وجه تأخير را در آن روا نمىدارد كه مبادا كه ناگاه برسد و بىتهيه بايد رفت.
٤٥١٤ ترحلوا فقد جدبكم و استعدوا للموت فقد اظلكم.
كوچ كنيد پس بتحقيق كه شتاب كرده شده بشما، و آماده شويد از براى مرگ پس بتحقيق كه سايه انداخته بر سر شما. يعنى تهيه بگيريد از براى كوچ كردن كه بزودى كوچ خواهيد كرد و از براى بيان اين فرموده اند كه: «پس بتحقيق كه شتاب كرده شده بشما» يعنى شما را بشتاب خواهند برد و تعبير از آن بلفظ ماضى باعتبار تحقق وقوع آن است و اشاره باين كه چنان بزودى واقع خواهد شد كه گويا واقع شده. و «سايه انداخته بر سر شما» يعنى مشرف شده بر شما و نزديك است كه وارد شود.
٤٥١٥ تخففوا فان الغاية امامكم و الساعة من ورائكم تحدوكم.
سبكبار شويد پس بدرستى كه غايت پيش روى شماست، و قيامت از پشت سر شما ميراند شما را. مراد به «غايت» عاقبت كار و پايان حال است از رفتن ببهشت يا دوزخ و چون آدمى متوجه آنست و رو بآن مىرود بآن اعتبار فرموده اند كه: «پيش روى شماست» و مراد باين كه «قيامت از پشت سر شما ميراند شما را» با آنكه آن نيز در پيش است اينست كه بعد از اين كه قيامت شد آن بمنزله كسى كه در عقب شترى باشد و براند آن را ميراند شما را بآن غايت يا بموقف حساب و جزا.
٤٥١٦ تخففوا تلحقوا فانما ينتظر باولكم آخركم.
سبكبار شويد تا اين كه ملحق شويد پس بدرستى كه انتظار كشيده مىشود باول شما آخر شما. يعنى خود را سبكبار كنيد از گرانى بار گناهان باين كه گناه نكنيد و آنچه را كرده باشيد توبه كنيد از آن، تا اين كه ملحق شويد بنيكوكاران گذشته