شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١١١ - ٣٩٦٦ آفة الكلام الاطالة
٣٩٦٣ آفة الفقهاء عدم الصيانة.
آفت فقها عدم صيانت است، «فقها» جمع فقيه است و «فقيه» در اصطلاح داناى باحكام شرع است از روى اجتهاد نه تقليد. و ممكن است كه مراد بآن در اينجا مطلق داناى به آنها باشد خواه از روى اجتهاد باشد و خواه بعنوان تقليد، و «صيانت» بمعنى حفظ و نگهدارى است و مراد به «عدم صيانت» نگاهنداشتن خود است از ارتكاب مناهى و منكرات، و اين معنى اگر چه آفتى است از براى همه كس نهايت چون گناه آن از براى فقها بيشترست و آفت ايشان منحصر در آنست بخلاف غير فقها زيرا كه ندانستن بعضى احكام نه بعنوان اجتهاد و نه بعنوان تقليد نيز از براى ايشان آفتى است و همچنين ندانستن بعضى از آنها بعنوان اجتهاد از كسى كه رتبه آن داشته باشد پس بآن اعتبار آن را آفت فقها قرار دادهاند.
٣٩٦٤ آفة الجود التبذير.
آفت سخاوت تبذير است، يعنى دهش زياده از اندازه كه باسراف رسد مثل اين كه آن قدر بدهد كه خود را فقير و محتاج بطلب گرداند پس صاحب جود و سخاوت بايد كه رعايت اين معنى كند و بخشش او بمرتبه باشد كه باسراف نرسد.
٣٩٦٥ آفة المعاش سوء التدبير.
آفت زندگانى بدى تدبير است، «تدبير در كار» نظر كردن در عاقبت آنست و مراد اينست كه آفت زندگانى بدى تدبير طريق آنست مثل اين كه اجتناب از بديها نشود.
يا اين كه در خرج ميانه روى نشود بلكه تنگ گيرى يا اسراف شود.
٣٩٦٦ آفة الكلام الاطالة.
آفت سخن دراز كردن آنست، زيرا كه سخن هرگاه طول داده شود باعث ملالت مردم گردد و بآن اعتبار متوجه آن نمىشوند و لغو و فاسد مىگردد.