شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٩ - ٣٧٦٠ أنا قسيم النار و خازن الجنان و صاحب الحوض و صاحب الأعراف
خاص باشد در بهشت كه كوثر نام آن باشد و ممكن است كه «و آن كوثر است» اشاره بحوض مذكور باشد چه آن را نيز كوثر گويند چنانكه مشهور است و در كتاب مجمع البيان نقل كرده از صحيح مسلم كه از صحاح معتبر اهل سنت است كه روايت كرده از انس كه گفته كه: ميانه اوقاتى كه رسول خدا ٦ روزى ميان ما بود وقتى بود كه آن حضرت خواب رفت يا پينكى زد خواب رفتنى يا پينكىزدنى، بعد از آن برداشت سر مبارك خود را تبسم كننده پس گفته شد كه: چه چيز بخنده آورده شما را اى رسول خدا؟- فرمود كه: فرود آمد بر من همين وقت سوره پس خواند سوره كوثر را بعد از آن فرمود كه: آيا مىدانيد كه: چه چيز است كوثر؟- گفتيم: خدا و رسول او داناترند، فرمود كه: پس بدرستى كه آن نهريست كه وعده داده مرا بآن پروردگار من، بر آن خير بسيار است آن حوض من است وارد ميشوند بر آن امت من روز قيامت آنيه آن يعنى ظروفى كه بر سر آن باشد از براى آب برداشتن بعدد ستاره هاى آسمان است «پس كشيده ميشوند» يعنى كشيده ميشوند از براى دور كردن از اين حوض اهل زمانى از ايشان يعنى از امت من پس مىگويم من كه: اى پروردگار من بدرستى كه ايشان[١] از امت منند پس گفته مىشود كه بدرستى كه تو نمىدانى كه چه تازه پديد آوردند بعد از تو. و در كتاب امالى روايت كرده از ابن عباس كه: چون نازل شد بر رسول خدا ٦ «انا أعطيناك الكوثر» يعنى: بدرستى كه ما عطا كرده ايم بتو كوثر را. گفت بآن حضرت على بن ابى طالب ٧:
چه چيز است اين كوثر اى رسول خدا؟- فرمود كه: نهريست كه روان مىشود زير عرش خدا، آب آن سفيدتر از شير و شيرينتر است از عسل و نرم تر است از مسكه، سنگ ريزههاى آن زبر جداست و ياقوت و مرجان، گياه آن زعفران است، خاك آن مشك اذفر، پىهاى آن يعنى منبعهاى آن زير عرش خداست. بعد از آن زد رسول خدا ٦
[١] - غرض اين است كه منع نكنند ايشان را از حوض( منه) رحمه الله تعالى.