شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٣٤ - ٥٠٢٤ خير عملك ما اصلحت به يومك، و شره ما استفسدت به قومك
بهترين برادران تو كسيست كه شتاب كند بسوى خير، و بكشد ترا بسوى آن، و امر كند ترا بنيكوئى، و يارى كند ترا بر آن.
٥٠٢٢ خير اخوانك من دعاك الى صدق المقال بصدق مقاله، و ندبك الى افضل الاعمال بحسن اعماله.
بهترين برادران تو كسيست كه بخواند ترا براستى گفتار براستى گفتار خود، و متوجه سازد ترا بسوى افزونترين عملها بنيكوئى عملهاى خود. يعنى كسى است كه راست گفتار نيكو كار باشد، و صحبت او در تو اثر كند، پس راست گفتارى او سبب راست گفتارى تو شود، و نيكوكارى او باعث نيكوكارى تو نيز گردد.
٥٠٢٣ خير العلم ما اصلحت به رشادك، و شره ما افسدت به معادك.
بهترين علم آنست كه اصلاح كنى بآن راه يافتن خود را، و بدترين آن آنست كه تباه كنى بآن آخرت خود را. مراد به «آنچه اصلاح كند بآن راه يافتن خود را» علمى است كه عمل بآن بشود و به «آنچه تباه كند بآن آخرت خود را» علمى است كه عمل بآن نشود. و ممكن است كه مراد باول علوم حقه باشد و بدوم اعتقادات فاسده، بنا بر اين كه «علم» گاهى بر مطلق ادراك اطلاق مىشود خواه موافق واقع باشد و خواه مخالف آن.
٥٠٢٤ خير عملك ما اصلحت به يومك، و شره ما استفسدت[١] به قومك.
بهترين عمل تو آنست كه اصلاح كنى بآن روز خود را، و بدترين آن آنست
[١] - در نسخه چاپى بمبئى« أفسدت» و شايد در ساير نسخ چاپى نيز اين طور باشد، و در اقرب الموارد گفته:« استفسد اليه ضد استصلح، و استفسد السلطان قائده أساء اليه حتى استعصى عليه، يقال: الامير يستفسد رعيته».