شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٥٢ - ٤٧١٣ ثابروا على الطاعات، و سارعوا الى فعل الخيرات، و تجنبوا السيئات، و بادروا الى فعل الحسنات، و تجنبوا ارتكاب المحارم
مداومت كنيد بر عملهائى كه واجب مىسازد از براى شما خلاصى[١] از آتش و فيروزى ببهشت را.
٤٧١٢ ثابروا على اقتناء المكارم، و تحملوا اعباء المغارم، تحرزوا قصبات المغانم.
مداومت كنيد بر كسب كردن كارهاى نيكو، و بر خود گيريد گرانيها يا بارهاى دينها را[٢] تا اين كه جمع كنيد قصبات غنيمتها را. مراد به «بر خود گرفتن گرانيها يا بارهاى دينها» اينست كه دينهاى مردم را كه مردم به آنها مشغول الذمه باشند از قرضها و غير آنها آنها را بر خود گيرند و ايشان را از آن گرانى يا بار خلاص نمايند.
و «قصبات» جمع «قصبه» است بمعنى نى، و چون شايع بوده كه در اسب دوانيهانيى نصب مىكرده اند كه هر كه زودتر بآن برسد و آن را بربايد او برده باشد بنا بر اين شايع شده استعمال جمعكردن و ربودن نى در بردن هر منفعت و غنيمتى، پس «جمع كردن نيهاى غنيمتها» عبارت از جمع كردن غنيمتها و بردن آنهاست. و «غنيمت و مغنم» مالى را گويند كه در جنگ بدست آيد و بعد از آن شايع شده استعمال آنها در هر نفع عمده، و مراد اينست كه: اگر چنين كنيد كه مذكور شد جمع خواهيد كرد غنيمتها و نفعهاى عمده را كه ثوابهاى اخروى باشد.
٤٧١٣ ثابروا على الطاعات، و سارعوا الى فعل الخيرات، و تجنبوا السيئات، و بادروا الى فعل الحسنات، و تجنبوا ارتكاب المحارم.
[١] - كلمه« خلاص» با آنكه مصدر است در زبان فارسى الحاق ياء مصدرى بآن جايز است چنانكه شواهد آن نظما و نثرا در كتب ادب فارسى بنظر مىرسد و در غياث اللغات و غير آن نيز از كتب لغت بآن تصريح كرده اند، هر كه طالب باشد مراجعه كند.
[٢] -« دين» بفتح دال بمعنى وام است و« دينها» جمع« دين» است و اصل مغرم و غرم بمعنى تاوان است و تحقيق آن را از كتب لغت بايد جست.