شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٤١ - ٤٦٧٥ ثلاث هن جماع الخير، اسداء النعم، و رعاية الذمم، و صلة الرحم
بر آنست و جزعنكردن بعنوانى كه از حال او نتوان يافت كه مصيبتى باو رسيده بلكه اگر ممكن باشد كه در اصل اظهار آن نكند چنان كند.
٤٦٧٣ ثلاث من اعظم البلاء، كثرة العائلة، و غلبة الدين، و دوام المرض.
سه چيزست از بزرگترين بلا، بسيارى عيال، و غلبه كردن دين[١]، و دوام بيمارى.
٤٦٧٤ ثلاثة لا ينتصفون من ثلاثة ابدا، العاقل من الاحمق، و البر من الفاجر، و الكريم من اللئيم.
سه تا اند كه داد خود نمىگيرند از سه تا هرگز، عاقل از احمق، و نيكوكار از فاجر يعنى بى باك از گناه، و كريم از لئيم، يعنى اين سه تا را ممكن نيست كه داد خود از آن سه تا بستانند، زيرا كه احمق از براى دادخواهى هر ايذا و اذيتى كه باو بكنند سودى ندارد باز كار ديگر ميكند بدتر از اول، و همچنين فاجر و لئيم.
و ممكن است كه مراد اين باشد كه داد خود از آن سه تا نمىخواهند يا باعتبار اين كه ايشان را قابل اين نمىدانند كه طرف دعوى خود سازند، و يا باعتبار آنچه مذكور شد كه دادخواهى از ايشان سودى ندارد. و مراد به «كريم» چنانكه مكرر مذكور شد جوادست، و به «لئيم» بخيل، يا به «كريم» گرامى بلند مرتبه، و به «لئيم» دنى پست مرتبه.
٤٦٧٥ ثلاث هن جماع الخير، اسداء النعم، و رعاية الذمم، و صلة الرحم.
سه خصلت است كه آنها جمع كردن خير اند يعنى سبب آن ميشوند، احسانكردن
[١] - دين بمعنى وام است.