شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣١ - ٣٧٦٠ أنا قسيم النار و خازن الجنان و صاحب الحوض و صاحب الأعراف
مرغان. فرمود كه: آيا خبر ندهم شما را بنيكوتر از آن؟- گفتند: بلى. فرمود كه: هر كه بخورد آن مرغ را و بياشامد آن آب را فيروزى يابد برضوان خدا يعنى رضا و خشنودى او. و پوشيده نيست كه ظاهر اين روايات اين است كه: كوثر نام نهرى خاص است و حوض را كه كوثر مىگويند باعتبار اين است كه آن نهر در آن جارى است و بآن اعتبار بعضى از مفسرين «كوثر» را بنهر تفسير كردهاند، و بعضى بحوض، و بعضى از مفسرين كوثر را بخير بسيار تفسير كردهاند، و بعضى بنبوت و كتاب، و بعضى بخصوص قرآن، و بعضى بشفاعت، و در حديثى از حضرت امام جعفر صادق صلوات الله عليه نيز بشفاعت تفسير شده و بعضى بكثرت نسل و ذريه كه باعتبار كثرت اولاد حضرت فاطمه صلوات الله عليها بظهور آمد و مخفى نيست كه كوثر مشتق از كثرت است و مراد بآن خير بسيار مىتواند بود و خصوص هر يك از امور مذكوره نيز كه هر يك خير بسيارند مىتواند بود و همه آنها نيز مىتواند بود و الله تعالى يعلم و مراد به «اعراف» چنانكه قبل از اين مذكور شد بلنديهاى حجاب و حصارى است كه ميانه بهشت و دوزخ است و مراد اين است كه: منم سر كرده آنها كه بر اعراف باشند تا اين كه اصحاب بهشت و اهل دوزخ را نشان دهند و امر كنند كه هر كس را بجاى او برند و ليس منا اهل البيت امام الا و هو عالم[١] بأهل ولايته و ذلك لقول الله تعالى «إنما أنت منذر و لكل قوم هاد».
و نيست از ما اهل بيت رسول خدا امام و پيشوائى مگر اين كه حال اين باشد كه او دانا باشد باهل سلطنت خود و اين از براى قول خداى بلند مرتبه است كه نيستى تو مگر ترساننده و از براى هر قومى هدايت كننده است. اين تتمه كلام سابق است و مراد به «اهل سلطنت او» جمعى است كه او سلطنت بر ايشان دارد يعنى اهل زمان امامت او زيرا كه سلطنت هر يك از ايشان صلوات الله و سلامه عليهم أجمعين در زمان خود بر تمام اهل آن زمان است
[١] - در نسخه كتابخانه مسجد سپهسالار بجاى« عالم»« عارف» ضبط است و ترجمه عارف و شناسا است.