فرهنگ معارف اسلامی - سجادی، جعفر - الصفحة ٢١٨ - اصْل
ميشود.
٢٤-اصالت عدم زائد و اكثر در چيزى كه مشكوك باشد كه آيا غير از اين امور معلومه امور ديگرى هم جز آن ميباشد يا نه.
٢٥-اصالت عدم طهارت در موردى كه شك در طهارت و يقين به حدث باشد (شرح لمعه ص ٢١).
٢٦-اصالت عدم عقاب در موردى كه بيان نشده باشد بحكم قبح عقاب بلا- بيان(از خزائن ص ٣١).
٢٧-اصالت عدم قرينه در موردى كه شك در وجود قرينۀ صارفه باشد.
٢٨-اصالت عدم نقل در موردى كه شك در اين باشد كه اين معنى حقيقت لغوى است يا شرعى و يا عرفى.
٢٩-اصالت عدم نسخ در موردى كه شك در نسخ حكمى باشد(از خزائن ص ٤٩).
٣٠-اصالت فساد در عبادات و معاملات بنا بر قولى چون احكام شرعيه كلا توقيفى است و اصل عدم صحت است مگر آنها كه مطابق اصول انجام شود در اينجا بحث زياد است(از قوانين ص ١٥٥).
٣١-اصل قياس كه اجراء حكم مورد منصوص العلة باشد در غير منصوصة- العلة بواسطه وجود همان علت،چنانكه بيع ربوى در گندم منصوص است كه حرام است و برنج هم به آن قياس شود.
(از كشاف ج ١ ص ٩٥).
٣٢-اصالت لزوم كه گويند اصل در بيع لزوم است و همين طور است ساير عقود مگر مواردى كه خارج شده است بدليل خاصى و بعضى از عقود لازم- الطرفيناند مانند نكاح،اجاره،صلح و بعضى جائز الطرفين مانند وديعه،عاريه، قرض،شركت،وكالت،وصيت،جعاله و هبۀ غير معوضه.
برخى از عقود از يك طرف لازمند مانند رهن،كفالت ذمه،هبه باقرباء و آنچه ابتدا جايز بوده بعدا منتهى بلزوم شود مانند هبۀ بعد از قبض و وصيت قبل از مرگ(از قواعد شهيد ص ٢٩٦- مكاسب شيخ انصارى).
٣٣-اصالت نجاست در ميت كه گفتهاند«كل الميتات على النجاسة الا ما لا نفس له سائلة»(از قواعد شهيد ص ٢٨٦).
٣٤-اصالت نفى عسر و حرج كه امورى كه انسان را در عسر و حرج و دشوارى اندازد از نظر اسلام مرفوع است بموجب قاعدۀ كليه كه مستفاد از اخبار و آيات است«لم يكلف اللّه هذه الامة بالتكليف الشاقة و انما كلفهم بما دون الطاقة»و آيۀ وَ لاٰ عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ وَ لاٰ عَلَى- الْأَعْرَجِ حَرَجٌ و يُرِيدُ اللّٰهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لاٰ يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ و لازم در تعيين عسر و حرج عادت و ملاحظه اوقات و حالات و اشخاص و عرف و تداول است(از خزائن ص ٢٩٣ و ٣٠٠ و ٤٢ و ١٤٤).
٣٥-اصالت نفى وجوب يا تحريم فعل وجودى در مورد مشكوك تا آنكه بدليل ثابت شود كه بازگشت باصالت اباحه كند.
٣٦-اصالت نفى مجاز كه اصل در استعمال حقيقت است«الحقيقة خير من- المجاز».