اين روزهاست بآخر زمستان چون بهار نزديك آيد،و همى‌گويند كه بدين جمره‌ها شكم زمين گرم شود و از روى بخار برآيد،همى جمره نخستين و جمرۀ نخستين روز اول از شباط بود.و دوم جمره چهاردهم و سيوم جمره بيست و يكم شباط.و تازيان گفتند كه اين روزگارهاست كه اندر آن ستاره‌ها سقوط كنند از ستارگان منازل قمر.

(رجوع شود به التفهيم ص ٢٦٦).

جَمْع

-(اصطلاح عرفانى و ادبى و نجومى)لفظ جمع در اصطلاح اين طايفه مقابل فرق است و فرق احتجابست از حق بخلق يعنى همه خلق بيند و حق را من كل الوجوه غير داند و جمع مشاهده حق است بى‌خلق و اين مرتبت فناء سالك است چون تا زمانى كه هستى سالك بر حال باشد شهود حق بى‌خلق نيست و«جمع الجمع»شهود خلق است قائم بحق.

كاشانى گويد:لغت جمع در اصطلاح صوفيه عبارتست از رفع مباينات و اسقاط اضافات و افراد شهود حق(از مصباح الانس ص ٩ شرح گلشن راز ص ٢٧).

ابهرى گويد:«الجمع جمع المتفرقات و التفرقه تفرقة المجموعات فاذا جمعت قلت الله و لا سواه و اذا فرقت نظرت الى الكون».

(از طبقات ص ٣٩٣).

الجمع عين الحق الذى قامت به الأشياء و التفرقه صفوة الحق من الباطن».

(از طبقات ص ٣٨٠).هجويرى گويد:تفرقه فصل است و جمع وصل(كشف المحجوب ص ٣٢٣،٣٢٩ ٣٣١).

و گفته شده است كه:جمع را دو درجت است يكى اندر اوصاف حق و ديگرى اندر اوصاف بنده آنچه اندر اوصاف حق است آن سر توحيد است و آنچه اندر اوصاف بنده است عبارت از توحيد است.

بعضى گويند اظهار جمع نفى تفرقه باشد از جهت آنكه جمع و تفرقه با يكديگر متضادند.

بعضى گويند جمع عبارت از خصوصيت است و تفرقه عبوديت است خصوصيت حق به بنده جمع باشد و عبوديت بنده وى را تفرقه.

در شرح كلمات بابا طاهر است كه مقام غيب حق را نه اسمى است و نه رسمى و مقام ظهور او مقام اسما و صفات و مقام كثرت اسما و صفاتست نه كثرت حقايق در اين مرتبت و مقام تمام حقايق جمعند بوجود واحد جمعى.

و در مقام غيب نيز تمام حقايق هست لكن اسم و رسم هيچ نيست پس در مقام غيب نه اسم هست و نه رسم كه تعبير بجمع- الجمع كرده‌اند.

و گاهى از مقام عقول كليه و نفوس كليه بمقام جمع تعبير ميكنند كه تمام حقايق در اين دو مقام بوجود جمعى موجودند و از عالم مثال تعبير بفرق ميكنند و از عالم طبيعت بفرق الفرق و انسان كامل عالم جمع الجمع است.

و باز گفته‌اند كه جمع غلبۀ مراد خداست و تفرقه حقيقت مراد خداست كه اراده تكوينى است.