فرهنگ معارف اسلامی - سجادی، جعفر - الصفحة ٥٤٣ - تَعْريض
گويند هيچ موجودى در هيچ آنى ثابت نبوده و صورت واحدى را حفظ نمىكند و بلكه همواره در خلع و لبس و تبديل و تبدل صور است.
رجوع شود به حركت جوهريه از آراء اهل مدينۀ فاضله ص ٦٤).
تَعاليم
-(اصطلاح فلسفى)و در باب طبيعيات و نيز در تقسيمبندى علوم فلسفى بكار برده شده است،علوم تعليميه و جسم تعليمى و علم تعليمى هم بكار رفته است و بهر حال ابن رشد اين كلمه را به معنى اجسام تعليمى بكار برده است.
(رجوع شود به تفسير ص ٢١٣ و ١٥٩)
تَعاوُن
-(اصطلاح اخلاقى و عرفانى) تعاون يعنى يارى كردن و كمك كردن طرفينى و يكى از اصول اخلاقى اسلامى است و بلكه اساس زندگى انسانها در جوامع بر تعاون است در اصطلاح عرفا ايثار است در كلمات مشايخ آمده است.ادناها اماتة الاذى عن الطريق و ان الله تعالى فى عون العبد مادام العبد فى عون اخيه المسلم.(از اسرار التوحيد ص ٢٤١).
تَعَبُّد
-(اصطلاح كلامى)عبوديت كردن و خود را عبد دانستن تعبدى يعنى پذيرفتن از روى عبوديت و بدون دليل چون موقعى كه انسان خود را بنده خدا دانست دستورات و اوامر او را بدون استيضاح از دليل گردن مىنهد.
تَعَجُّب
-(اصطلاح ادبى)نزد اهل عربيت از انواع خبر است و آنست كه موجب غرابت و بزرگ داشت شود در دل شنوندگان و در زبان عرب براى افاده تعجب دو صيغه وضع شده است يكى«ما افعله»و ديگرى«افعل به»مانند «فَمٰا أَصْبَرَهُمْ عَلَى النّٰارِ» .
تَعْديل
-(اصطلاح نجومى)در لغت تسويه است و تعديل اركان نزد اهل شرع تسكين جوارح باشد در ركوع و سجود و نشستن باندازه تسبيحه(از كشاف ج ٢ ص ١٠١٨).
در هيئت ابو ريحان در ترسيم و تعريف آن گويد:اگر دورى اوج را از اول برج حمل گيرى و او را از وسط آفتاب كم كنى آنچه ميماند مانند حصه ميانه بود نسبت به آفتاب و بالاخره آفتاب كه بر اوج باشد يا بر حضيض آن دو كه بسوى آن بيرون آيد از مركز عالم و در مركز فلك اوج يكى شوند.
و تنها در آن نقطه متحد ميشوند و نه در نقاط ديگر و بهر حال تعديل شمس عبارت از آن قوسى بود از ممثل كه ميان اين دو خط بود.
تَعْديلُ النَّهار
-(اصطلاح هيوى و نجومى).رجوع شود به قوس النهار.
تعدى
-(اصطلاح ادبى).رجوع به متعدى شود...
تَعْريض
-(اين اصطلاح ادبى است) و ذكر كلامى باشد كه ايهام بر معنى خاص داشته باشد بطورى كه گوينده نمىخواهد صريحا بگويد بعللى از علل و جهتى از جهات،و ادبا گويند در بعضى از موارد تعريض ابلغ از تصريح است مثل آنكه در مقام اهانت بديگرى بگويد«مادر من زناكار نبوده است»يعنى مادر تو بوده است و يا من شير پاك خوردهام و در قرآن مجيد در مقام توبيخ كفار آمده است «إِنَّمٰا يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبٰابِ» يعنى شما جاهل ميباشيد و تعريض اگر موجب قذف شود