است بايشان اندر آن روزگار كه اسير بودند ببابل.پس وقتى تدبير بسگاليد بهلاك كردن جهودان،و چنان افتاد كه تدبير بر وى بازگشت و بدين روز كشته شد و بر دار كرده.اكنون جهودان بدين روز صورتها كنند بدار كرده و پس بسوزانند و بدان شادى كنند و او را هامان سوز خوانند از بهر اين.

و جهودان را اندر ماههاى خويش صومهاست بروزهائى كه كارهاى اندهمند افتاد تا از طعام باز ايستادند.و لكن همه افزونى‌اند نه فريضت.

و عيد ميلاد آن شب زادن عيسى بن مريم است عليه السلام،و بيست و پنجم است از كانون الاول.و زادن او بديهى بوده است كه او را ناصرة الجليل خوانند نزديك اورشليم كه بيت المقدس است.و مردمان او را ايشوع ناصرى خواندندى و ترساآن را بدين نسبت نصرانى خوانند.

(رجوع شود به التفهيم ص ٢٤٥،٢٤٧)

اعْيان

-(اصطلاح فلسفى،عرفانى، فقهى)اعيان بفتح جمع عين است،بزرگان و برادران و همچشمان و ذاتها را گويند و در اصطلاح سالكان اعيان صور علميه را گويند،و در اصطلاح حكما ماهيات اشيا را گويند و اعيان صور اسماء الهيه‌اند و ارواح مظاهر اعيان‌اند و اشباح مظاهر ارواحند و حقيقت انسان،اول در اعيان ثابته تجلى كرد،و بعد از آن در ارواح مجرده تجلى كرد و بالاخره اعيان ثابته در اصطلاح سالكان صور اسماء الهى را گويند كه صور معقولۀ در علم حق‌اند و اعيان ثابته دو اعتبار دارند يكى آنكه صور اسماءاند دوم آنكه حقايق اعيان خارجى‌اند و باعتبار اول مانند ابدانند نسبت به ارواح و به اعتبار دوم مانند ارواح‌اند نسبت به ابدان(كشاف ص ١٠٧٥).

لاهيجى گويد:بدان كه هر عينى از اعيان موجودۀ در خارج را دو اعتبار است يكى اعتبار«من حيث الحقيقة»كه عبارت از ظهور حق در صور مظاهر ممكنات ميباشد كه تجلى شهودى ميخوانند و اعتبار دوم«من حيث التعين و التشخص»است و از اين اعتبار است كه اشياء را خلق و ممكن مينامند و جميع نقائص بموجودات ممكنه از اين وجه منسوبست(شرح گلشن راز ص ٩).

وجودى در همه اعيان عيانست
ولى از ديدۀ مردم نهانست
نعمت اللّه كهستانى گويد:

بهر آئينه حسنى نو نمايد
زهر برجى بشكل نو برآيد
قيصرى گويد:اسماء الهى را صورى است معقول در حق،زيرا كه حق تعالى عالم بذات خود و عالم باسماء و صفات خود ميباشد،صور عقليه را از آن جهت كه عين ذات متجلى بتعين خاص و نسبت معينه است،اعيان ثابته نامند،اعم از آنكه در مقام تعين كلى باشند يا جزئى و حكما كليات را ماهيات و حقايق و جزئيات را هويات نامند.

بنا بر اين ماهيات عبارتند از صور كليۀ اسماء كه متعين در حضرت علميه‌اند بر حسب تعين اول،و بواسطۀ فيض اقدس