در هر حال كلمۀ الهه مساوى با رب است،در كتاب تورات و زبور داود آلهه مساوى با ملائكه آمده است،در تورات مخصوصا الهۀ غرباء را اصنام ناميده‌اند و بدين طريق خواسته‌اند حكايت از توحيد خود و بت‌پرستى ديگران كرده باشند.در تورات نام اليهوه كه از يهوۀ خدا گرفته شده است نام پنج نفر از بزرگان و انبياء ضبط شده است.رجوع شود به كتاب اول سموئيل ص ١.

باز كلمۀ رب در تورات احتراما بر آقا و بزرگ اطلاق شده است چنانكه در فارسى نيز اين اطلاق وجود دارد،رب العساكر، پيشواى عساكر روحانى آسمان و سردارى عساكر زمين هم آمده است.رجوع شود به قاموس كتاب مقدس.

و بهر حال در تورات مساوى با اللّه قرآن مجيد كلمۀ«يهوه»است كه نام ذات احديت است و در عين حال دلالت بر سرمديت آن هم ميكند.رجوع شود به ما للهند ص ٢٨.

البته اين مطلب نيز عنوان شده است كه الهۀ يونانيان نيز از يهود گرفته شده باشد و ابو ريحان نيز اشارتى بدين معنى دارد.وى حتى افلاطون را كه حكيم نامى و بزرگ يونان است بت‌پرست ميداند و پيرو الهۀ يونان،اين معنى را شايد بتوان با ارباب انواع و تفكر او در باب مثل ارتباط داد و البته بايد گفت كه طرز تفكر او در باب ارباب انواع تا حدودى جنبۀ عقلى و فلسفى پيدا كرده است،قهرا عقايد عاميانۀ او كه متأثر از محيط زيست او بوده است بجز روش فكرى او است در اين باب.

آلِىّ

-(اصطلاح فلسفى)آنچه منسوب بآلت است.حركات آلى:جنبشهائى كه صادر از اعضاء و جوارح است،موجودات آلى:حيوانات‌اند كه عكس العملهاى خاص آنها بوسيلۀ اعضاء و جوارح است.

چنانكه در زير عنوان كلمۀ نفس و در مقام بيان ماهيت و تعريف آن آيد:

فلاسفه گويند«نفس كمال اول براى جسم طبيعى آلى است»از كلمۀ آلى كه در تعريف نفس آمده است تعبيرات و تعريفات مختلفى شده است.

محققان فلاسفه گويند:مراد از آلى اعضاء و جوارح ظاهرى نيست بلكه قواى خاصى است كه در موجودات طبيعى هست،مثلا در نباتات مراد از آلت و آلى بودن قوت تغذيه و تنميه و توليد است،و در حيوان علاوه بر آن قوت احساس و ادراك و خيال نيز هست،و در انسان باضافۀ عقل است،و بالاخره مراد«ماهى كالقوى» است نه«ماهى كالاعضاء»است.

حاجى سبزوارى گويد:«المراد بالالة ماهى كالقوى لا ماهى كالاعضاء فيشمل النفس السماوية لان لها ايضا قوة دراكة خيالية و حساسة و قوة محركة هى طبيعة الخامسة».

(شرح منظومه ص ٢٨٠) صدرا آرد«و هذه الحد اعنى قولنا كمال اول لجسم طبيعى آلى جامع لسائر النفوس اذ ليس المراد بالآلة المذكورة فى تحديد النفس ما هو كالاعضاء بل ماهى