تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٨٩ - هرگز گمان نبريد كه در صحراى درون شما جز گياهان زهرآگين وسوسه ها چيزى نروييده است ، بلكه اگر دقت كنيد خواهيد ديد در درون شما پيش از آن زهرها ترياق شفا بخش تعبيه شده است

بر نمى دارد ، بلكه اگر راهى را در مقابل خود بسته ببيند ، راه ديگرى را پيدا مى كند و به كار خود مى پردازد .
٤ - شايد بتوان گفت :
چنان كه فعاليتهاى عقل و وجدان نامحدود و بسيار متنوع مى باشد ، همچنان جنب و جوش نفس امّاره نيز محدود متنوع است .
بدين جهت است كه انسان يافته بايستى به اين نكته متوجه مى شود كه با شكست خوردن نفس در يك جبهه ، چنين نيست كه نفس از جبهه هاى ديگر سر بر نياورد ، بلكه به نظر مى رسد كه نفس حيوانى با هر شكستى كه روبرو مى گردد ، مانند عقل خود آگاه عبرت گرفته و راه دقيقتر و مخفىترى را انتخاب مى كند .
البته نمى گوييم : نفس حيوانى ناخود آگاه ولى هميشه جوشان است ، از آن جهت كه با به دست آوردن قدرت مى تواند تمام قواى عقلانى و انديشه و استعداد و هوش را در راه خواسته هاى خود استخدام نمايد ، گوى هشيارى و خود آگاهى در ذات خود نفس حيوانى است .


((٤٠٧٦)) اندر آن صحرا كه رست اين زهر تر نيز روييده است ترياق اى پسر
((٤٠٧٧)) گويدت ترياق از من جو سپر كه ز زهرم من به تو نزديكتر
هرگز گمان نبريد كه در صحراى درون شما جز گياهان زهرآگين وسوسه ها چيزى نروييده است ، بلكه اگر دقت كنيد خواهيد ديد : در درون شما پيش از آن زهرها ترياق شفا بخش تعبيه شده است .
وسوسه هاى سحر آميز درون آدمى پديده هاى زود گذر و بىاثر نيست كه انسان