تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣١٨ - تا احساس نيازمندى نشود قدمى در راه تكامل برداشته نخواهد شد

كه جويندگان در خود احساس مى كنند ، نه تنها رويدادها و عوارض و حركات رو بناى جهان براى بر طرف كردن احتياجات است ، بلكه -

((٣٢٠٩)) حق تعالى كاين سماوات آفريد از براى رفع حاجات آفريد
بارها گفته‌ايم كه : - « عاقبت جوينده يابنده بود « مايهء اصلى وصول به مقاصد احساس درد است كه اصل اساسى مراحم است . اين است قاعدهء انتقال از نقص به كمال : -

((٣٢١٠)) هر كجا دردى دوا آن جا رود هر كجا پستى است آب آن جا رود
((٣٢١١)) هر كجا مشكل جواب آن جا رود هر كجا فقرى نوا آن جا رود [
به آبهاى تيره و محدود براى رفع تشنگىهايت قناعت مكن ، اگر ديدى آبهاى محدود و آلودهء تشنگى ترا بر طرف كرد ، بدان كه آن تشنگى معلول اشتهاى كاذب بوده است . برو ] : -

((٣٢١٢)) آب كم جو تشنگى آور به دست تا بجوشد آبت از بالا و پست
اگر در مجراى قوانين طبيعى - الهى طفلى احتياج به شير نداشت ، آيا ممكن بود كه شيرى از پستان مادر به جريان بيافتد ؟ برو ، رو به بالاها و پستىها و سنگلاخهاى زندگانى آن قدر تقلا و تلاش كن ، تا تشنگى واقعى و استعداد نهفته ات چهره بنمايد پس از به دست آوردن تشنگى ، از بانگ رعد فضايى ، صداى آب را خواهى شنيد . آخر نيازمنديهاى تو از گياه ناچيز پستتر نيست ، تو با احساس نيازمندى گياه زحمتها مى كشى و آب را به سوى آن سرازير مى كنى و سيرابش مى نمايى ، گوش آب را مى گيرى و به سوى آن زراعت مى كشى كه تشنهء آن آب است .
جان آدمى هم مزرعه ايست كه جواهر گران بهاى استعدادها و فعاليتها محصول آنست ، اگر اين مزرعه احساس نياز كند ، ابر رحمت الهى كه آب كوثر در بر دارد به سراغش خواهد آمد و آن گاه شايستهء آشاميدن شراب طهور الهى خواهد گشت .
براى به دست آوردن اين شايستگى ، يك وسيله در دست دارى و بس آن هم سوز تشنگى است .