تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٩٢ - ٢ - نظرى به حقيقت و پديدهء زندگى در مقابل مرگ

بنا به قانون مزبور شناسايى صحيح غائلهء مرگ بفهميدن حقيقت و پديدهء زندگى پيوستگى دارد .
دوم - اين كه : اندازهء رسمى بودن هر موضوع و قانونى در قلمرو فلسفه و علوم با ثبوت جزمى يا اطمينانى و يا احتمالى آن موضوع و قانون ارتباط دارد » هر حقيقتى كه در علوم يا فلسفه بدرجهء نهايى اثبات برسد ، آن حقيقت از رسميت كامل برخوردار است .
چنان كه اگر با كمك فرض و تئورى بدون اين كه بدرجهء نهايى اثبات برسد « روشنايى جزئى پيدا كند » به همان اندازهء مشخص برسميت جزئى شناخته مى شود . مثلًا امروز مركب بودن آب از دو عنصر اكسيژن و هيدروژن حقيقت رسمى است . بدين معنى اگر كميت رسمى بودن هر حقيقتى را صد درجه قرار داد كنيم ، پديده مزبور همان كميت را دارا است . ولى رابطهء عدم حتميت در فيزيك يك قضيه رسمى حتمى نمى باشد .
پس از روشن شدن اين دو مسئله مى گوييم : غائله مرگ يكى از آن پديده هايى است كه بدو سبب از جنبهء شناسايى در قلمرو علوم و فلسفه غير رسمى بوده و بحدود صد درجه معلوميت نرسيده است .
جهت يكم - مجهول بودن حقيقت زندگى است كه موجب تاريكى حقيقت مرگ گشته است ، براى توضيح اين جمله محتاجيم كه نظرى به پديدهء زندگى و حقيقت آن بيندازيم :
٢ - نظرى به حقيقت و پديدهء زندگى در مقابل مرگ نتيجه‌اى كه از بذل مساعى و تلاشهاى طاقت فرسا در قرون اخير در ميدانهاى مختلف زيست شناسى نصيب معارف بشرى گشته است ، متجاوز از ده نظريه را در حقيقت و پديدهء زندگى مورد مطالعه دانشمندان و در درجه دوم مورد دقت فلاسفه قرار داده است ، مى توان گفت : هر يك از آن نظريات و بررسىها با عينكهاى مختلفى انجام گرفته است . همه مى دانيم كه قدرت غير قابل مناقشهء قوانين مكانيكى در رو بناى