تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٢٦ - ٦ - تا دوم بار زاييده نشويد نمى توانيد معناى عليت را كاملًا بفهميد

از همان موقع كه از شكم مادر بيرون آمد ، واقعاً متولد شد و ديگر به وجود خود ادامه خواهد داد تا بميرد و از بين برود .
اين تفكرات سطحى بوده است كه بايستگىها و شايستگىهاى انسانى را دچار بحرانها ساخته و بشريت را از تكامل و اعتلاى واقعىاش محروم نموده است . بهر حال دو نوع تغيير و به وجود آمدن مستمر در انسانها وجود دارد كه غالبا با يكديگر اشتباه مى شوند :
نوع يكم - تغييرات و به وجود آمدنهاى مستمر و طبيعى : از هنگام ورود اسپرماتوزوئيدهاى مرد در رحم زن و تلاقى با اوول زن ، اين تغييرات و به وجود آمدنها آغاز مى شود ، تا پايان عمر با علل گوناگون در سمتهاى گوناگون ادامه مى يابد . بهترين تعبير در بارهء اين تغييرات همان است كه از هراكليد براى ما به يادگار مانده است . او مى گويد :
من دو بار به يك رودخانه وارد نشده‌ام يعنى -
هر نفس نو مى شود دنيا و ما بىخبر از نو شدن اندر بقا
يعنى -
جهان كل است و در هر طرفة العين عدم گردد و لا يبقى زمانين دگر باره شود پيدا جهانى به هر لحظه زمين و آسمانى
اين تغييرات طبيعى موجب به وجود آمدن نيروها و فعاليتها و پديده هاى جديدترى مى شود كه در دو قلمرو انسان و جهان در جريان است و هر موجود متغيرى چه از مقولهء جماد و نبات و چه از مقولهء جاندار همه و همه كاروانيان اين راهند .
نوع دوم - به وجود آمدن حقيقى انسان و تعويض مسير كه جلال الدين تعبير زاييده شدن مجدد را براى آن بكار مى برد و اين مطلبى است كه در مكتب بودا نيز به طور صريح وارد شده است ، بودا مى گويد :