تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٣ - قصهء عشق صوفى بر سفرهء تهى از خورش

آيه
تفسير ابيات
آيه « كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَعادٌ بِالْقارِعَةِ . فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطَّاغِيَةِ . وَأَمَّا عادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عاتِيَةٍ . سَخَّرَها عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيالٍ وَثَمانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُوماً فَتَرَى اَلْقَوْمَ فِيها صَرْعى كَأَنَّهُمْ أَعْجازُ نَخْلٍ خاوِيَةٍ . » ٦٩ : ٤ - ٧ [١] ( قوم ثمود و عاد روز قيامت را تكذيب كردند ، اما قوم ثمود بسبب طغيانگريشان به هلاكت رسيدند [ ابن عباس و مجاهد ] ( يا بسبب صيحه يا لرزهء شديدى هلاك شدند ، [ قتاده و جبايى و ابو مسلم ] ) .
اما قوم عاد به وسيلهء باد باد بسيار شديد يا بسيار سرد كه خارج از اندازهء معمولى بود هلاك شدند . خداوند آن باد را هفت شب و هشت روز پى در پى و بدون انقطاع بقوم عاد مسلط ساخت در آن شبها و روزها آن قوم را مى ديدى چنان بر زمين [ بىحس ] افتاده بودند كه گويى ريشه هاى پوسيده درخت خرما هستند .
تفسير ابيات يك درويش روزى سفره‌اى را مى بيند كه از ميخ آويزان است ، بهيجان در مى آيد و از شدت شوق و شعف جامه هاى خود را مى درد . فرياد مى زد : اى بىنوايان اين است نوايى كه مى خواهيد ، اين است دواى قحطىها و دردها . وقتى هيجان و شور او افزايش يافت . درويشان ديگرى كه آن جا بودند با او هم دم شدند و به وجد در آمدند خنده ها و هاى هوها راه انداختند و مدتى بدين سان مست و بىخود شده بودند يك فضول آن جا بود و منظره درويشان را تماشا مى كرد ، گفت : چيست ؟ چه هاى هو راه انداخته‌ايد ؟ سفره‌اى كه از ميخ آويزان است نان ندارد و خالى است .
درويش در پاسخ او مى گويد : برو تو همان نقش بىمعنا و بىخبر از خويشتن ، و از عشق واقعى محرومى . غذاى عاشق واقعى عشق آن نان است كه نمود نان ظاهرى را ندارد ، هر آن كس كه عاشق صادق است در زنجير اين هستى نماها گرفتار نيست . عشاق

[١] سوره الحاقة ، آيهء ٤ تا ٧ . .