تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٤٥ - آيا اثير ( اتر ) وجود دارد ؟

((٣٨٧٣)) همچو آن مستى كه پرّد بر اثير مه كنارش گيرد و گويد كه گير
آيا اثير ( اتر ) وجود دارد ؟
در تعريف حقيقت اثير ( اتر ) اختلاف نظر زيادى وجود ندارد ، زيرا مى توان گفت : كه آنان كه به وجود اتر معتقدند از قديمترين دوران بروز آن در افكار ، به يك معنى اتحاد نظر داشته‌اند ، و آن اين است كه اتر عبارت است از يك حقيقت ما وراى نمودهاى فيزيكى در فضاى هستى كه لطيفتر و سبك از همهء مواد طبيعى بوده و فضا را پر كرده و در همه چيز مى تواند نفوذ داشته باشد .
اتر به اين معنى تا پيش از ظهور نظريهء هويگنس در نور كه شرح مختصرى در بارهء آن خواهيم داد جنبهء فلسفى خالص داشته است .
تفسيرى كه هويگنس در بارهء نور مى كرد و مى گفت : نور تموجاتى است كه در فضا ، مجبور شد كه اتر را به عنوان محل ان تموجات در قلمرو علم وارد بسازد . براى توضيح اين موضوع پرسش و پاسخى را كه در كتاب تكامل علم فيزيك آمده است مطرح مى كنيم : پرسش و پاسخ ميان دو نفر ن و ه است .
« ن معتقد به نظريهء نيوتون و ه در بارهء نور نظريهء هويگنس را دارد . البته در اين سؤال و جواب نظرياتى را كه بعد از اين دو دانشمند پيدا شده به هيچ وجه دخالت نمى دهيم .
ن - در نظريهء ذره‌اى ، سرعت نور معنى مشخصى دارد و عبارت است از سرعتى است كه ذرات نور با آن در فضا پيش مى روند ، آيا معنى اين سرعت با قبول نظريهء موجى چه خواهد بود ؟ ه - البته مقصود از آن سرعت امواج نور است ، هر موجى با سرعت معين منتشر مى گردد و اين كيفيت براى موج نورانى نيز اتفاق مى افتد .
ن - اين نكته را به اين سادگى نمى شود پذيرفت . امواج صوتى در هوا پراكنده