دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٥٣ - برخورد با آموزههاى دين

على عِبادِ اللّهِ بِغَيرِ ما في كِتابِ اللّهِ، إنَّما قَتَلَهُ الصّالِحونَ المُنكِرونَ لِلعُدوانِ، الآمِرونَ بِالإِحسانِ، فَقالَ هؤُلاءِ الَّذينَ لا يُبالونَ إذا سَلُمَت دُنياهُم ولو دَرَسَ هذَا الدّينُ: لِمَ قَتَلتُموهُ؟ فَقُلنا: لِأَحداثِهِ ...

اى بندگان خدا! با من به سوى گروهى برخيزيد كه ادّعاى خونخواهى كسى را دارند كه بر خود ستم كرد و حكمى جز آنچه كتاب خدا گفته بود، بر بندگان خدا روا داشت. او را شايستگانى كشتند كه ستم را تاب نمى‌آوردند و به نيكى فرمان مى‌دادند. و حال، اينانى كه چون دنيايشان به سلامت مانَد، از كهنه شدن دينْ واهمه‌اى ندارند، مى‌گويند: چرا او را كشتيد؟ مى‌گوييم: به خاطر بدعت‌هايش![١]

در ميان اظهار نظرهاى صحابيان درباره رفتار عثمان، تعبيرهايى چون: «دينتان را دگرگون كرد»، «بدعت‌هايى آورد»، «تو بدعت‌هايى آوردى كه مردم، آنها را نمى‌شناسند»، «خواست كه دينمان را دگرگون كند»، «بدعت‌هايى آورد و با حُكمِ قرآنْ مخالفت كرد»، «حكم قرآن را پشت سر انداخت»، «كتاب خدا را دگرگون كردى»[٢] و ... فراوان است و اين تعبيرها به واقع، نشانى از باور داشتن به تحريف دين، دگرگونى احكام الهى و دگرسانى آموزه‌هاى محمّدى‌اند كه در حكومت عثمان اتّفاق افتاده است. چنين است كه مى‌بينيم تنى چند از اصحاب پيامبر ٦ به آبادى‌ها نوشتند كه: «دين محمّد ٦ تباه شد».

به هر حال، هنوز از روزگار حيات پيامبر خدا چندان نمى‌گذرد و مردمان نمى‌توانند بنگرند كه دين خدا دستْ‌خوش تحريف مى‌شود، آموزه‌هاى الهى به سُخره گرفته مى‌شوند و حكم خدا دگرگون مى‌گردد. نمى‌توانند اين همه را بنگرند و دم فرو بندند.

[١]. وقعة صفّين: ص ٣١٩.

[٢]. ر. ك: أنساب الأشراف: ج ٦ ص ١٣٣ ١٣٨ وتاريخ الطبرى: ج ٤ ص ٣٧٦ و ج ٥ ص ٤٣ وشرح نهج البلاغة: ج ٩ ص ٣٦ و ج ٨ ص ٢٢ ووقعة صفّين: ص ٣٣٩.