دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٤٧ - ٢ سياستهاى سقوطآفرين

و اجراىِ عدل را برترين شيوه و كارآمدترين سياست در حكمرانى دانسته و فرموده است: «عدالت، آرايه سياست است» و با عدالت است كه حاكم، دل‌ها را تسخير مى‌كند و رحمت الهى را فراچنگ مى‌آورد. نيز فرموده است كه حكومت‌ها چون برپايه‌هاى عدلْ استوار آمدند و بر استوانه‌هاى خِرَد ايستادند، خداوند، يارانش را يارى مى‌رساند و دشمنانش را درهم مى‌شكند. در كنار دادگسترى، امام، براى استوارى و تداوم حكومت‌ها، حسن تدبير را نيز لازم شمرده است و نيكْ سيرتى را جمال قدرتْ تلقّى كرده و بيدارى و هوشيارى را نشانه هوشمندى و دولتمدارى برشمرده است.

٢. سياست‌هاى سقوطآفرين‌

امام على ٧، سياست‌هايى را باعث تباهى و دگرگون كننده دانسته است. اين‌گونه سياست‌ها، گو اين‌كه روزگارى كوتاه، سودمند افتند و زمانى نه چندان طولانى، حكومت را استوار بدارند، در نهايت، به سقوط و تباهى آن منجر خواهند شد. آنچه را كه آموزه‌هاى على ٧ دگرسان كننده و باعث تباهى نشان داده، عبارت‌اند از: تجاوز به حقوق مردم، خونريزى به ناحق، سوء تدبير در اداره امور، خودخواهى و استئثار، مقدّم دانستن حاكمان و سران و اطرافيان حكومت بر ديگران، بى‌توجّهى به حركت‌ها و امور بنيادين، و پرداختن به مسائل كوچك و بى‌ثمر و كم اهميّت، واگذارى كارها به افراد ناكارآمد، و بهره نگرفتن از انسان‌هاى كارآمد.

امام، تأكيد مى‌كند كه ظلم و ستمگرى، با هر عنوان و با هر شكلى، زوال‌آفرين است و چون در جامعه‌اى ستمْ روا داشته شد، در نتيجه، شمشير در ميان نهاده مى‌شود و قدرت و ابهّت حكومت، زدوده مى‌شود. چنين است كه او ظلم را بدترين شيوه سياست دانسته و تأكيد كرده است كه ستم و ستمگرى، گام‌ها را نااستوار، نعمت‌ها را دگرگون، و امّت‌ها و دولت‌ها را هلاك مى‌كند.