دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٠٣ - ١ توسعه آموزش و پرورش

نه بر چگونگى بهره‌ورى از آن، چيره، و نه بر ضرورت بهره‌ورى و استفاده از آن، آگاه. توسعه فرهنگى و آموزش و پرورش، نياز جان و خرد انسانى است و توسعه اقتصادى، خواست تن؛ و روشن است كه نياز جان و خرد، بر نياز جسم و تن، مقدّم است.

امام على ٧، دانش را پايه و اساس همه خوبى‌ها و كاميابى‌هاى مادّى و معنوى، و معيار ارزشيابى انسان مى‌دانست و معتقد بود كه جهل، ريشه همه بدى‌ها وناكامى‌هاست:

قيمَةُ كُلِّ امرِئٍ ما يَعلَمُهُ.[١]

ارزش هر انسان به اندازه چيزى است كه مى‌داند.

العِلمُ أصلُ كُلِّ خَيرٍ. الجَهلُ أصلُ كُلِّ شَرٍّ.[٢]

دانش، پايه هر خوبى، و نادانى پايه هر بدى است.

همچنين تأكيد داشت كه نياز مردم به دانش و تحصيل اخلاق شايسته، بيش از نيازهاى اقتصادى آنهاست:

إنَّ النّاسَ إلى صالِحِ الأَدَبِ أحوَجُ مِنهُم إلَى الفِضَّةِ وَالذَّهَبِ.[٣]

به‌درستى كه مردم، به فرهنگ نيكو نيازمندترند از طلا و نقره.

إنَّكُم إلَى اكْتِسابِ الأَدَبِ أحوَجُ مِنكُم إلَى اكْتِسابِ الفِضَّةِ وَالذَّهَبِ.[٤]

به‌درستى كه شما به كسب ادب و فرهنگ، نيازمندتريد از كسب طلا و نقره.

[١]. ر. ك: علم و حكمت در قرآن و حديث: ج ١ ص ٣٤ ح ١٥.

[٢]. ر. ك: علم و حكمت در قرآن و حديث: ج ١ ص ٣٨ ح ٣٠. براى آگاهى بيشتر با متونى كه دلالت بر تقدّم توسعه فرهنگى بر توسعه اقتصادى دارند، به فصل دوم از بخش اوّل آن كتاب نگاه كنيد.

[٣]. غرر الحكم: ح ٣٥٩٠.

[٤]. غرر الحكم: ح ٣٨٣٥.