دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٢٩ - ٤ رعايت آداب قضا

قانون‌شكنى را دارند و هم جدال‌ها و درگيرى‌ها بيشتر در ميان آنان شكل مى‌گيرد و آنان‌اند كه اهل نفوذند و در گردونه سياست و كشاكش جريان‌ها قرار دارند. اگر قاضى در داورى درباره اينان احساس آرامش نكند و دستگاه حكومت و داورى را پشتوانه خود نداند، ممكن است به هنگام صدور حكم، دستش بلرزد و در احقاق حق، كوتاه بيايد.

در نظام علوى، قاضيان واجد شرايط، از جايگاهى بس بلند برخوردارند. امام على ٧ در دستورالعمل بس ارجمندش به مالك، پس از آن‌كه به او سفارش مى‌كند براى داورى، برترين‌ها را برگزيند، سفارش مى‌كند كه قاضيان را در پيش خود و نظام، در مكانتى قرار دهد كه هرگز، حتى نزديكانش سعايت عليه آنان را در پيش او در سر نپرورانند. شايان تأمّل است كه او پس از آن، به شرآفرينى بدنهادان توجّه مى‌دهد، تا نشان دهد كه هواپرستان، چه بسا در چنگ‌اندازى به دنيا عليه قاضيان، از نزديكى به او سوء استفاده كنند و از چنگ عدالت، به در روند.

٤. رعايت آداب قضا

قاضى در مسندى بس ارجمند نشسته است و احقاق حق و داورى استوار، وظيفه اوست. قاضى، يك سوى دعوا نيست و سخنش «فصل الخطاب» دعواهاست. او بايد آداب داورى را به دقّت مراعات كند. آموزه‌هاى امام على ٧ در اين زمينه، بسى تنبّه‌آور است.

آن بزرگوار، به قاضيان هشدار مى‌دهد كه هرگز بين مراجعه‌كنندگان، تفاوت قائل نشوند؛ به طرفين مخاصمه، به ديده ترديد ننگرند؛ در مجلس داورى، با درشتگويى و تكيه كلام‌هاى مقتدرانه، مخاصمان را نيازارند؛ به هنگام خشم، تصميم نگيرند؛ آزمندى را به يك سو ننهند و از سر هوس، سخن نگويند؛ در