دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤١١ - ٥ نظارت مستقيم بر بازار

٤. توسعه تجارت‌

در صدر اسلام و نيز در اقتصاد دوران حكومت امام‌على ٧، تجارت، بيشترين نقش را داشت. از اين رو، ايشان از يك سو بر نشاط تجارى سفارش مى‌كرد و از سوى ديگر، بر لزوم حمايت از بازرگانان در ساختار حكومتى تأكيد مى‌ورزيد و در نهايت، چگونگى تجارت و چه‌سانى حضور بازرگانان در صحنه مبادلات را تبيين مى‌كرد و آداب تجارت را بيان مى‌نمود.

٥. نظارت مستقيم بر بازار

بازار، تلاش‌هاى اقتصادى جامعه را عرضه مى‌كند. داد و ستد، در بازار شكل مى‌گيرد و بازاريان، به گونه‌اى مستقيم، با مردم در پيوندند. سلامت بازار، سلامت داد و ستد را درپى خواهد داشت و بهره‌ورى درست مردم از فرايند تلاش‌هاى اقتصادى و معيشتى را. بى‌گمان، اوّلين ضرر ناهنجارى در روابط نادرست در داد و ستد بازار، متوجّه مردم خواهد بود.

على ٧ به لحاظ اهميّت بازار و نقش‌آفرينى شگرف آن در اقتصاد و معيشت مردم، به‌گونه‌اى مستقيم، بر بازار و چگونگى داد و ستد در آن، نظارت مى‌كرد. آن بزرگوار، هر روز صبح به بازارهاى كوفه مى‌رفت و به تعبير راوى، چونان «معلّم كودكان»، بازاريان را به تقوا و دورى از كم‌فروشى، دروغ، خيانت و ظلم، سفارش مى‌كرد. متونى كه اين نظارت مستقيم را گزارش كرده‌اند، بسى خواندنى و درس‌آموز است. امام، درميان مسلمانان فرياد برمى‌آورد كه در معامله «غِش» نكنند، احتكار روا ندارند، انصاف را پيشه سازند و كالا را بدان‌گونه كه هست، عرضه كنند، نيك‌نمايى نكنند، با مراجعه كنندگان، با خُلق و خوى انسانى برخورد كنند، به هنگام خريد كالا، فروشنده را كم‌ارزش نسازند، و چون آهنگ فروش چيزى داشتند، كالاى خود را چنان و چنين، وا ننمايند و ....