دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٩٠ - سياست اصلاح فرهنگى

بودند، كار نداشته باشد؛

٢. قاتلان عثمان را شناسايى كند، دستگير كرده، بكشد.

امّا امام مى‌دانست كه خونخواهى عثمان، بهانه‌اى بيش نيست. آنچه براى آنان مهم است، جلوگيرى از بازپس‌گيرى ثروت‌هاى نامشروع و اموال برهم هشته برجاى مانده از روزگار عثمان است. امام، در اين باره، پيشنهادهاى گونه‌گونى را شنيده بود و همه پيشنهادهاى سازشكارانه و متضاد با احقاق حقوق و مبتنى بر پايمال شدن بيت‌المال را با قاطعيت، رد كرده بود.

سياست اصلاح فرهنگى‌

در بخش‌هايى از دانش‌نامه اميرالمؤمنين ٧، چرايى و چگونگى قيام مردم عليه حكومت عثمان، گزارش شده است كه از جمله مهم‌ترين آنها، خيزش در هدفگيرى و حركت عليه فساد ادارى و مفاسد اقتصادى بود.[١] مردم، از گشاده‌دستى‌ها و خودى‌نوازى‌هاى بى‌مبنا، به ستوه آمده بودند و حاكميت‌هاى ناشايسته و زمامداران نالايق و بى‌كفايتى را كه فقط وابستگى به خليفه، باعث نصب آنها شده بود، بر نمى‌تابيدند. از اين روى، دگرگونى‌هاى ادارى و مبارزه با فساد اقتصادى، زمينه‌اى كاملًا مساعد داشت. بدين‌سان، على ٧ اصلاحات ادارى و اقتصادى را با همه مشكلاتى كه در پى داشت، از آغازين روزهاى حكومتْ شروع كرد. امّا به انجام رساندن اصلاحات فرهنگى و فكرى و مبارزه با دگرسانى‌هاىِ ارزشى و تحريف‌هايى كه در ابعاد مختلف در حكومت اسلامى روى داده بود، زمينه مساعدى نداشت. على ٧ بايد درنگ مى‌كرد، زمينه را آماده مى‌ساخت و مبارزه را آغاز مى‌كرد. به ديگر سخن، آن حركت، نيازمند ثبات بيشتر و استقرار فزون‌تر در حكومت بود. چنين بود كه على ٧ فرمود:

[١]. ر. ك: ص ٩٩( موجبات شورش بر عثمان).