دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٤٣ - ٥/ ١٩ موضع امام در برابر قتل عثمان
است كه از زبان در نگذرد و والاترينِ آن، دانشى است كه [اثرش] در اعضا و جوارح پديدار شود. ما به منزلت عثمان از كشندگان او آگاهتريم و تو به آنان و وا نهندگانِ او داناتر.
پس اگر بگويى: «او ظالم بود و كشته شد»، ما همانند تو مىگوييم و اگر بگويى: «مظلومانه كشته شد»، تو همانند ما مىگويى و اگر ما را از شبهه بيرون نياورى، پس از تو ديگر اميدى به روشن شدن امر، نخواهيم داشت.
على ٧ فرمود: «من، چهار چيز درباره عثمان دارم: او خود و خويشانش را بر همه مقدّم داشت و بد نمود. شما نيز شكيبنورزيديد وبهزشتىْ بىتابىنشان داديد. خداى عز و جل درباره خودخواه و بىتاب، حكمى عادلانه دارد».
١٢٦٨. نثر الدرّ: از على ٧ درباره عثمانْ سؤال شد. فرمود: «بدريان، او را وا نهادند و مصريان، او را كشتند؛ امّا كسى كه او را يارى كرد، نمىتواند بگويد: من از كسى كه او را وا نهاد، بهترم. به خدا سوگند، من، نه بدان فرمان دادم و نه [از آن] باز داشتم. اگر بدان فرمان مىدادم، قاتل بودم و اگر از آن باز مىداشتم، ياور بودم. عثمان، خود و خويشانش را بر همه مقدّم داشت و بد نمود. شما نيز شكيب نورزيديد و به زشتىْ بىتابى نشان داديد».
١٢٦٩. تاريخ الطبرى به نقل از عبد الرحمن بن عبيد، در جنگ صفّين: معاويه، حبيب بن مسلمه فهرى و شرحبيل بن سمط و معن بن يزيد بن اخنس را به سوى على ٧ فرستاد. آنان بر او وارد شدند و من نيز حاضر بودم .... آنان گفتند: شهادت بده كه عثمان، مظلومانه كشته شد.
امام ٧ به آنان فرمود: «نه مىگويم مظلومانه كشته شد و نه [مىگويم] ظالم بود و كشته شد».
گفتند: هر كس نگويد كه عثمانْ مظلومانه كشته شده است، ما از او بيزاريم. سپس برخاستند و باز گشتند.
على ٧ فرمود: «بىگمان، تو [اى پيامبر!] نمىتوانى مردگان را شنوا گردانى و اين ندا را به كران، چون پشت كنند، بشنوانى و راهنماى كوران [و باز گرداننده آنها] از گمراهىشان نيستى. تو نمىتوانى به كسى بشنوانى، جز آنان كه به آيههاى ما ايمان آوردند و تسليماند»».