دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٣٦ - ١ اهتمام به آموزشهاى رزمى و سازماندهى سپاه

نظامى، مشكل را حل مى‌كرد.

هفت سياست‌هاى نظامى‌

امام على ٧، رزم‌آورى شجاع بود و بى‌باك. هماوردجويى او در ميدان‌هاى نبرد، و فرازمندى او در نبردها، شهره تاريخ است. افزون بر اين، او فرماندهى بود تيزنگر، مدبّر و حزم‌انديش.

اين كه حكومت امام على ٧ با وجود كوتاهى، يكسر به جنگ و نبرد داخلى با توطئه‌گران گذشت، بسى تأسّف‌آور است؛ امّا سيره او در اين نبردها سرشار است از آموزه‌هاى نظامى و نگرش انسانى، و آكنده از كرامت در جنگ و نبرد، و بسى درس‌آموز و بيدارگر. سياست‌هاى على ٧ را در نبرد، بدين‌سان مى‌توان گزارش كرد:

١. اهتمام به آموزش‌هاىِ رزمى و سازماندهى سپاه‌

گفتيم كه امام على ٧، رزم‌آورترينِ رزم‌آوران صحنه‌هاى نبرد بود. او كه عمرى دراز را در صحنه‌هاى جهاد سپرى كرده بود، بى‌گمان، بيشترين و كارآمدترين تجربه‌ها را در اختيار داشت. افزون بر اين، او به لحاظ شجاعت، دليرى و بُرنادلى و آگاهى به گونه‌هاى نبرد، بى‌نظير بود. امام، شخصا سپاهيان خود را آموزش مى‌داد و پيش از آغاز نبرد، ضمن‌سازماندهى نيروها و آرايش رزم‌آوران، نكات مهم آموزشى را تكرار مى‌كرد. هنگامى كه شبيخون‌هاى معاويه فزونى گرفت و مخالفان، او را به ناآشنايى با فنون جنگى متّهم كردند، امام، ضمن گلايه از برخى يارانش فرمود:

و أفسَدتُم عَلَيَّ رَأيي بِالعِصيانِ وَالخِذلانِ حَتّى لَقَد قالَت قُرَيشٌ إنَّ ابنَ أبي طالِبٍ رَجُلٌ شُجاعٌ ولكِن لاعِلمَ لَهُ بِالحَربِ. للّهِ أبو هُم! وهَل أحَدٌ مِنهُم أشَدُّ لَها مِراساً