دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٤٨ - ٣ سياستهاى كارآمد بين المللى

على ٧، در عهد نامه خويش به مالك مى‌نويسد: هرگز در برخورد با دگرانديشان، خونريزى را معمول مدار كه خونريزى ناحق، نقمت الهى را باعث مى‌شود و نعمت را مى‌زدايد و هرگز هيچ حاكميت و سُلطه‌اى، با خونريزى استوار نمى‌شود؛ بلكه وهن مى‌آورد و سستى مى‌آفريند.

او تأكيد مى‌كند كه اگر حكومتى به سوء تدبير دچار شد و سياستى خردمندانه و دقيق نداشت، رو به تباهى مى‌نهد و در نتيجه، سقوط مى‌كند. حكومتى كه بهترين امكانات را براى حاكم و سلطه حاكم، جلب مى‌كند و به جاى از خود گذشتگى (ايثار)، به خودگرايى و جلب و جذب امكانات براى خود و دانه درشت‌ها (استئثار) مى‌پردازد، بى گمان، در سراشيبى سقوط قرار مى‌گيرد. امام مى‌فرمايد: حاكمانى كه به جاى كارهاى بنيادى و سياست‌هاى اساسى و برنامه‌ريزى‌هاىِ اصولى، به مسائل جزئى، بى‌اساس و زودگذر مى‌پردازند، به زوالْ دچار خواهند شد. آنان‌كه بلندى‌ها و سرافرازى‌ها را به يك سو مى‌نهند و به كارهاى خُرد و پست مى‌پردازند، حكومت را رو به سقوط مى‌برند. تأمّل در اين گونه آموزه‌هاىِ او، براى حاكمان، مسئولان و سر رشته‌داران حكومت، بسى لازم و كارآمد است.

٣. سياست‌هاىِ كارآمد بين المللى‌

افزون بر آنچه آمد، امام، سياست‌هايى را در پيش گرفته و شيوه‌هايى از تعامل را بر شمرده است كه بايد حاكمان، در برخورد با دولت‌ها، ملّت‌ها و ديگر كشورها، بدان توجّه كنند. اين حقايق را از لا به لاى سخنان زرّين امام و نيز با تأمّل در سيره آن بزرگوار، مى‌توان به دست آورد:

رعايت حقوق انسان‌ها با هر انديشه و تفكّرى و براى آنها حقوق انسانى قائل شدن، در برخوردها و رويارويى با ديگران، عزّت‌مدارى را پيشه خود ساختن، و در برقرارى پيوند با دولت‌ها و ارتباط با ملّت‌ها از هر گونه پيوند و ارتباط عزّت‌سوز، تن زدن و هرگز تن به ذلّت ندادن، بر سياست تشنج‌زدايى در برخورد با