دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٤٢ - الف آغاز به جنگ، هرگز!

إن شاء اللّه!

راوى مى‌گويد، گفتم: «اى امير مؤمنان! شما سوگند ياد كردى و آن‌گاه، استثنا كردى. چرا؟». امام فرمود:

الحَربُ خُدعَةٌ.[١]

جنگ، نيرنگ است.

امام در برخورد با عمرو بن عبدود نيز از اين شيوه بهره گرفت و با استفاده از فرصتى كه با اين شيوه فراچنگ آمده بود، او را از پاى درآورد.

بدين‌سان، بهره‌گيرى مولا از خدعه نيز همسوى با ارزش‌ها و كرامت‌هاى انسانى است و از سوى ديگر، روشى كارآمد و دقيق در رزم‌آورى.

٥. اخلاق جنگ‌

در فرهنگ علوى، جنگ، براى دفاع از كيان مكتب و در جهت دفع ظلم و رفع ستم و زدودن دشوارى‌هاى راه حكومت است. او كه «شمشير از پى حق مى‌زد»، نمى‌توانست در دشوارترين لحظات نبرد و در سخت‌ترين لحظات جنگ، از اصول اخلاقى و بنيادهاى انسانى غافل بماند. نگرشِ اين خلق و خوى جنگى و آيين اخلاقى نبرد در سيره علوى، درس‌آموز است و بيداركننده. برخى از عناوين اين موضوع را بدين قرار مى‌توان گزارش كرد:

الف آغاز به جنگ، هرگز!

امام، هرگز آغاز به جنگ نكرد و تا دشمن، در نهايت خيره‌سرى، عرصه را بر گفتگو و رويارويى مسالمت‌آميزْ تنگ نكرد، دست به شمشير نبرد و به همراهان و ياران‌

[١]. ر. ك: ج ٤ ص ٣٢٠ ح ١٧٨٢ و ١٧٨٤.