دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٩٥ - ٤/ ٧ ٥ تبعيد عامر بن عبد قيس

٤/ ٧ ـ ٤

تبعيد عبد الرحمن بن حنبل‌

١١٦٩. تاريخ اليعقوبى: عثمان، عبد الرحمن بن حنبل،[١] صحابى پيامبر خدا را به قَمُوس خيبر[٢] تبعيد كرد. علّت تبعيدش آن بود كه به عثمان خبر رسيد كه وى زشتكارى‌هاى پسر و دايى عثمان را ناپسند شمرده، او را هجو كرده است.

٤/ ٧ ـ ٥

تبعيد عامر بن عبد قيس‌

١١٧٠. المعارف: [عثمان،] عامر بن عبد قيس‌[٣] را از بصره به شام تبعيد كرد.

١١٧١. أنساب الأشراف‌ به نقل از ابو مِخنَفْ لوط بن يحيى و غير او: عامر بن عبد قيس تميمى، كار و شيوه عثمان را زشت مى‌شمرد. پس حُمران بن ابان، وابسته عثمان،

[١]. او از بدريان و از دشمنان عثمان است. عثمان، او را به زندان انداخت و با سفارش امام على ٧ آزاد شد. سپس عثمان وى را به خيبر تبعيد كرد. او در جنگ صفّين چنين رجز خواند:

اگر مرا بكشيد، من ابن حنبلم

من آنم كه از بين شما، يكى را( عثمان را)« پير خِرِفت» ناميدم.

وى در همان جنگ كشته شد و در آخرين لحظه‌هاى زندگى‌اش براى امام على ٧ خيرخواهى كرد و به او گفت: به پيكار ادامه بده تا آن كه‌[ ميدان جنگ را در نوردى و] آن را پشت سر بگذارى( ر. ك: قاموس الرجال: ج ٦ ص ١٠٥ و رجال الطوسى: ص ٧٣ ش ٦٨٦ و تاريخ الطبرى: ج ٥ ص ٤٦).

[٢]. قَموس يا قَموص، كوهى در خيبر است كه قلعه ابو حُقيق يهودى بر آن، قرار داشته است( معجم البلدان: ج ٤ ص ٣٩٨).

[٣]. عامر بن عبد قيس، از زاهدان هشتگانه است كه بر جلالت او اتّفاق است. در بصره متولّد شد و از زينت‌هاى دنيا دور بود. بدعت‌هاى عثمان را در دين، زشت شمرد و عثمان هم او را به شام تبعيد كرد( براى آگاهى بيشتر از تحريف‌هاى سيف بن عمر در اين واقعه، ر. ك: تاريخ الطبرى: ج ٤ ص ٣٢٧ و تاريخ دمشق: ج ٢٦ ص ١٨ ٢٤).