نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٧٧ - پاسخهاى قطب الدين راوندى به برخى شبهات

طور مشروط مى‌گويد: اگر لطفى از جانب پروردگار يونس شامل حالش نمى‌شد، قطعاً مورد نكوهش قرار مى‌گرفت و در زمين خشكى افكنده مى‌شد؛ پس ميان دو آيه تنافى و اختلاف است!

پاسخ: آيه دوم مطلق نبذ را نفى نمى‌كند تا با آيه نخست ناسازگار باشد، بلكه نبذ همراه‌با نكوهش وى را نفى مى‌كند و در واقع، معناى آن چنين است: اگر رحمت ما شامل حال وى نمى‌شد و دعايش را مستجاب نمى‌كرديم، هر آينه او را نبذِ توأم با توبيخ و سرزنش مى‌نموديم. اين در حالى است كه در آيه نخست، سخن از اصل نبذ، بدون نكوهش است و بر اين اساس، هيچ گونه اختلافى ميان دو آيه نيست.

پرسش: گفته‌اند كه خداوند در آيه‌ «وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ»[١]، آزر را پدر حضرت ابراهيم دانسته، در حالى كه نام پدر ابراهيم، طبق نوشته تورات «تارح» است، پس چگونه قرآن چنين گفته است؟

پاسخ: قبلًا در اين باره توضيح داده‌ايم كه آزر عموى حضرت ابراهيم عليه السلام است، نه پدر وى و گفته مى‌شود كه آزر پس از مرگ پدر ابراهيم، با مادر او ازدواج كرد و حضرت ابراهيم در دامان عمويش بزرگ شد، لذا ابراهيم پسر برادر آزر و پسر خوانده و تربيت شده اوست و در زبان عربى، استعمال واژه «أب» در چنين مواردى رايج و متعارف است.

پرسش: خداوند در آيه‌اى، مدّت استراحت و خواب اصحاب كهف در غار را سيصد و نه سال فرموده: «وَ لَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ ثَلاثَ مِائَةٍ سِنِينَ وَ ازْدَادُوا تِسْعاً»[٢]، ولى در آيه‌ «قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا»[٣] بدون اشاره به طول دوره استراحت آنان فرموده است:

كسى جز خداوند از مدّت خواب و استراحت اصحاب كهف آگاه نيست و اين نوعى تنافى ميان دو آيه است!

پاسخ: آيه دوم پاسخى است به اختلاف مردم درباره مدّت استراحت اصحاب كهف و اين اختلاف نيز ناشى از جهل آنان به اين موضوع است؛ لذا خداوند در آيه دوم همين جهل آنان را يادآور شده است و در آيه نخست، همان مهلت واقعى را كه‌

[١] . انعام/ ٧٤.

[٢] . كهف/ ٢٥ و ٢٦.

[٣] . كهف/ ٢٨.