نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٥٥ - ديوار بزرگ چين
يكديگر مىتوانند حركت كنند. باروهاى محكمى نيز وجود دارد كه آنها را حفاظت مىكند. در ساختمان ديوار ٢٥ هزار برج تعبيه شده است[١] كه مساحت هر كدام به پنج متر مربع و ارتفاع آن به سيزده متر مىرسد. اين برجها هنوز پا برجاست.
ديوار مشتمل بر دروازههاى ستبرى است كه در مناطقى دور از هم قرار گرفتهاند و سربازان ورزيدهاى از آنها محافظت مىكردند. در خارج از ديوار، برجهاى ديدهبانى متعددى روى تپهها يا تنگهها قرار داشت كه به انضمام برجهاى ديوار، براى اعلام خطر به كار مىرفته است. به هنگام احساس خطر و نزديك شدن سربازان دشمن، در روز با دود يا پرچم و در شب با آتش به طور سريع اعلام خطر مىكردند و به دنبال آن، نيروهاى پشتيبان به منطقه در معرض خطر ارسالمىشدند.
تركيب ساختمانى ديوار چنين است كه درون آن از سنگ و خاك تشكيل شده كه روى آن را نمايى از آجر پوشانده است و تمامى بر روى پايههايى از سنگ بنا شده است.[٢]
در جاهايى كه از فراز بلنديها مىگذرد، دو خندق متوازى به فاصله ٨ متر حفر يا درون صخرهها تراشيده شده است. در اين خندقها تودههاى ضخيمى از سنگ گرانيت[٣] نهادهاند كه ارتفاع آن به چندين متر مىرسد و در هر سو ديوارى از آجرسرخ رنگ برپا شده است كه طول آن نزديك به يك متر است. آجرها با ملاطى سفيد رنگ كه شايد صاروج باشد، به هم پيوند خورده و به گونهاى سخت است كه هيچ ميخى در آن فرو نمىرود.
[١] . هر برج از ديگرى ١٦٠٠ متر فاصله داشت. تعداد سربازانى را كه از اين ديوار نگهبانى مىكردند، ٩٠٠ هزار تن نوشتهاند( فرهنگ معين، پيشين، ص ٥٥٣).
[٢] . كارگران دو ديوار به موازات هم به فاصله ٨ متر با سنگ و آجر، به بلندى ٦ متر بنا نهادند و ميان آن دو ديوار را به خاك انباشتند و بر روى آن باز از دو جانب به ارتفاع ٥/ ١ متر ديوارى ساختند. بنابراين ديوار مزبور حدود ٥/ ٧ متر ارتفاع دارد و قطرش به اندازهاى است كه ٦ سوار مىتوانند پهلو به پهلوى هم از روى آن عبور كنند. پانصد كيلومتر نخست ديوار در مناطق كوهستانى ساخته شده است( همان، ص ٥٥٢).
[٣] . گرانيت سنگ سختى است كه رنگهاى گوناگون دارد و ستونها و اسطوانهها را از آن مىسازند.