نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦١٣ - ٦ تداركات

سالهاى‌اخير شكوه اين سرزمين با استخراج مس به آن بازگردانده شده است. اين‌كار توسط برادران «سيمنس» بنيان‌گذاران كارخانه‌هاى ذوب فلزات انجام گرفته است.

٥. حيوانات باربر

درباره حيوانات لازم براى حمل و نقل بايد گفت كه اين سرزمين از نظر دامدارى و دامپرورى، ثروتمند است؛ زيرا ميان دو عرض جغرافيايى ٣٠ تا ٤٥ درجه شمالى واقع است و ميان سرزمينهاى غرب درياى مديترانه و شرق چين قرار دارد و در ناحيه «اوراسيا» ميان تركستان چين و رومانى گسترش دارد و از اين رو شامل همه آذربايجان، ارمنستان، قفقاز، گرجستان، داغستان، انجازيا و انجاريا مى‌شود. به خاطر فراوانى علوفه، اين منطقه، سرزمين چراگاههاى گرم و معتدل ناميده شده است و علفزارهاى آن براى پرورش گله‌هاى بز و ميش در بلنديها و گاو و ديگر چهارپايان در دشتها مناسب است. شتر دوكوهانه نيز در آنجا بسيار است و همين طور حيوان ياك (YAK).[١] ساكنان آنجا از اين حيوان، همانند الاغ در همه باركشى‌ها استفاده مى‌كنند و امتيازى كه بر الاغ دارد، وجود سمهايى است كه در دو پايش قرار دارد و او را در بالا رفتن از ارتفاعات و حمل بارها ميان آنها كمك مى‌كند. همچنين از گذشته‌هاى دور دهها هزار از اسبان سيسى كه قدرت آنان در حمل بارهاى سنگين و كشيدن ارّابه‌ها معروف است، در آنجا وجود داشته است.

٦. تداركات‌

از نظر مواد غذايى و ديگر تداركات لازم براى كارگران و مهندسان، اين ناحيه از هزاران سال پيش داراى همه غلات و حبوبات بوده است. ارمنستان حاصلخيزترين املاك خلافت عباسى محسوب مى‌شد و محصولات فراوانى در آن كشت و به ديگر نقاط، مانند بغداد صادر مى‌شد.[٢] در درياچه‌ها و رودهاى آن، ماهى بسيار

[١] . گونه‌اى از گاوهاى وحشى تنومند و قوى است. اين حيوان در كوههاى آسياى غربى و آسياى ميانه، به‌ويژه در دامنه‌هاى تبّت فراوان يافت مى‌شود و آن را در حمل بارهاى سنگين به كار مى‌گيرند.

[٢] . بنگريد به: تاريخ طبرى، محمدبن جرير، مصر، دارالمعارف، ١٩٧١ م. ج ٣، ص ٢٧٢- ٢٧٥( به نقل ازمفاهيم جغرافيّه، ص ٣١١).