هماهنگ‌تر باشد، ارزشش نزد خداوند بيشتر است و از آنجا كه حسنات و نيكيها در بردارنده حق است، نزد خداوند ارزش دارد و در مقابل، زشتيها ناحق و باطل است و هيچ ارزشى ندارد. بنابراين خداوند اعمال بندگان را با ترازوى حق مى‌سنجد و هر چه يك عمل با حق بيشتر هماهنگ باشد، سنگين‌تر خواهد بود.[١]

عرصه‌هاى گوناگون قيامت‌

پرسش: شمارى از آيات قرآن كريم بر اين معنى دلالت مى‌كند كه در قيامت لبهاى مؤمنان مُهر و موم مى‌شود[٢] و دست و پايشان به گناه اعتراف مى‌كند و به آنان اجازه دروغگويى و كتمان گناه داده نمى‌شود و اگر چيزى گويند، ناگزيرند به حقايق اعتراف كنند[٣] و نيز به آنان اجازه مخاصمه و فرافكنى داده نمى‌شود.[٤]

از سوى ديگر، شمار ديگرى از آيات قرآن بر اين نكته دلالت مى‌كند كه در روز قيامت مشركان شرك خويش را انكار مى‌كنند و قسم ياد مى‌كنند[٥] و آشكار است كه‌اين قسم و سخن آنان، ناصواب است و بر خلاف مفاد آيات نخست، بر اين دلالت دارد كه به آنان اجازه سخن گفتن داده شده و با هم مخاصمه‌[٦] و يكديگر را نفرين مى‌كنند.[٧] با اين وجود، چگونه مى‌توان ميان اين آيات توافق برقرار كرد؟

پاسخ: اوّلًا، گويندگان صواب كه در آيه دوم به آن اشاره شد، فرشتگان يا مؤمنانند نه مجرمان، و چنان كه مفسّران نيز گفته‌اند، سخن صواب ايشان همان شفاعت به حق است؛ چنان كه امام صادق عليه السلام در پاسخ به پرسشى درباره همين آيه فرمود: «كسانى‌

[١] . الميزان، ٨/ ٨ و ٩.

[٢] . يس/ ٦٥« الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى‌ أَفْواهِهِمْ وَ تُكَلِّمُنا أَيْدِيهِمْ وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ».

[٣] . نبأ/ ٣٨« يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفًّا لا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ قالَ صَواباً».

[٤] . ق/ ٢٨« لا تَخْتَصِمُوا لَدَيَّ وَ قَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُمْ بِالْوَعِيدِ».

[٥] . انعام/ ٢٢- ٢٣« وَ يَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا أَيْنَ شُرَكاؤُكُمُ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ. ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلَّا أَنْ قالُوا وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ».

[٦] . ص/ ٦٤« إِنَّ ذلِكَ لَحَقٌّ تَخاصُمُ أَهْلِ النَّارِ».

[٧] . عنكبوت/ ٢٥« ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ وَ يَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضاً».