نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٠٠ - كاربرد«ما» ى موصول براى عاقلان

مكسّر غير عاقل مى‌ماند.

در آيه‌ «إِذْ عُرِضَ عَلَيْهِ بِالْعَشِيِّ الصَّافِناتُ الْجِيادُ»[١] نيز جمع غيرعاقل توسط صفتِ جمعِ مؤنثِ سالم وصف شده است؛ زيرا كلمه «الصّافنات» صفتِ «الخيل» است كه مانند «الطّير» در آيه پيشين، اسم جنس جمعى است. بيفزاييم كه «صافنات» اسبانى را گويند كه بر روى سه پا ايستاده و نوك سُمِ پاى چهارم را بر روى زمين قرار داده‌اند.

كاربرد «ما» ى موصول براى عاقلان‌

در آياتى از قرآن كريم، «ما» ى موصول براى عاقلان به كار رفته است. نمونه‌هايى از اين كاربرد را در پى مى‌آوريم:

«فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ»[٢]؛ هرچه از زنان [ديگر] كه شما را پسند افتاد، به زنى گيريد.

«فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ»[٣]؛ و زنانى را كه مُتعه كرده‌ايد.

«وَ السَّماءِ وَ ما بَناها»[٤]؛ سوگند به آسمان و آن كس كه آن را برافراشت.

«لا أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ، وَ لا أَنْتُمْ عابِدُونَ ما أَعْبُدُ»[٥]؛ آنچه مى‌پرستيد، نمى‌پرستم و آنچه مى‌پرستم، شما نمى‌پرستيد.

«فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ فَتَياتِكُمُ الْمُؤْمِناتِ»[٦]؛ پس با دختران جوانسالِ با ايمان شما كه مالك آنان هستيد [ازدواج كند].

«وَ لا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ مِنَ النِّساءِ»[٧]؛ و با زنانى كه پدرانتان به ازدواج خود درآورده‌اند، نكاح مكنيد.

«وَ ما خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى‌»؛[٨] و [سوگند به‌] آن كه نر و ماده را آفريد.

اديبان نيز قواعد ذيل را از آيات پيشگفته استخراج كرده‌اند:

[١] . ص/ ٣١:« هنگامى كه‌[ طرف‌] غروب، اسبهاى اصيل را بر او عرضه كردند».

[٢] . نساء/ ٣.

[٣] . نساء/ ٢٤.

[٤] . شمس/ ٥.

[٥] . كافرون/ ٢ و ٣.

[٦] . نساء/ ٢٥.

[٧] . نساء/ ٢٢.

[٨] . ليل/ ٣.