بر اين اساس در نخستين مرحله از قيامت، حالت بيهوشى و از خود رفتگى، همگان را فرا مى‌گيرد، انسانها از همه چيز بى‌خبرند، دوستان را مجال جستجو و پرسش از يكديگر نيست، هر كسى در انديشه سرنوشت خويش است و هيچ كس را ياراى پرس و جو از سرنوشت ديگران نيست. ليكن پس از آنكه زمين خبرهايش را فاش و زلزله فروكش كرد و مردم به وضع عادى بازگشتند و براى محاسبه عملكرد خويش مهيّا شدند، موعد بازخواست و مؤاخذه فرا مى‌رسد و انسانها براى آگاه شدن از وضعيّت يكديگر، به پرس و جو مى‌پردازند.

بنابراين روشن مى‌گردد كه هر دسته از آيات اشاره به يك مرحله خاص دارد و با هم تنافى ندارد. علاوه بر پرس و جوى انسانها از همديگر در آستانه حسابرسى اعمال، پس از پايان محاسبه و راه يافتن بهشتيان به بهشت و گسيل دوزخيان به جهنّم، مرحله ديگرى از معارفه و پرس و جو آغاز مى‌شود و انسانها براى آشنايى با عملكرد دنيايى همديگر و چگونگى سرنوشت فعلى هر يك با هم گفت و گو مى‌كنند.

خداوند درباره دومين مرحله از وضع مجرمان مى‌فرمايد: «الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ وَ ما كانُوا يَعْبُدُونَ. مِنْ دُونِ اللَّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلى‌ صِراطِ الْجَحِيمِ. وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ. ما لَكُمْ لا تَناصَرُونَ»؛[٢] كسانى را كه ستم كرده‌اند، با هم‌رديفانشان و با آنچه از غير خدا مى‌پرستيده‌اند، گرد آوريد و به سوى جهنّم هدايتشان كنيد و آنان را باز داريد كه بايد پاسخگو باشند. (به آنان خطاب مى‌شود) شما را چه شده است كه همديگر را يارى نمى‌كنيد؟ بلكه آنان از درِ تسليم درآمده‌اند و بعضى به سوى بعضى ديگر مى‌آيند و از يكديگر مى‌پرسند و مى‌گويند: شما خود را حق به جانب خوانديد (و ما را فريب داديد). در پاسخ به آنان مى‌گويند: نه بلكه با ايمان نبوديد و ما را بر شما هيچ تسلّطى نبود، بلكه خودتان سركش بوديد، پس فرمان پروردگارمان بر ما سزاوار آمد. ما واقعاً بايد (عذاب را) بچشيم، پس در حقيقت آنان در آن روز در عذاب، شريك همديگرند.

[١] . حج/ ٢« روزى كه در آن ببينيد هر شير دهنده‌اى از ترس، فرزند خود را فرو مى‌گذارد و هر آبستنى بار خود را فرو مى‌نهد و مردم را مست مى‌انگارى در حالى كه آنان مست نيستند، ولى عذاب خداوند بسيار شديد است».

[٢] . صافّات/ ٢٢- ٣٤.