نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٦٩ - نگاهى گذرا به زندگى بنى اسرائيل در مصر

گرديد كه در آن نام «فوتى فارع» آمده است. اين همان كسى است كه تورات وى را با نام «فوطيفار- عزيز مصر» ياد كرده است. از برخى آثار به جاى مانده از خانواده هفدهم به دست آمده است كه پيش از اين خانواده در مصر خشكسالى رخ داده است. اين همان ساليان قحطى است كه در قرآن و تورات از آن ياد شده است.

بنابراين ورود يوسف به‌مصر را مى‌توان نزديك به سال ١٦٠٠ پيش از ميلاد، در روزگار اياپىِ ياد شده تخمين زد. ممكن است بنى اسرائيل حدود ٢٧ سال پس از آن وارد مصر شده باشند. اين همان مدتى است كه يوسف در خانه عزيز مصر اقامت داشت؛ به انضمام سالهايى كه در زندان سپرى كرد و ساليان فراوانى و نعمت و مقدارى‌از زمان‌قحطى تا آنكه يوسف، اهل وخانواده برادران خود را به مصرطلبيد.[١]

اگر به مطالعه زندگى فرعونهاى حكمران مصر از اين خانواده تا خانواده نوزدهم بپردازيم، هيچ يادى از بنى اسرائيل و ستمهايى كه بر آنان رفته است، نمى‌بينيم، اما تورات ياد كرده است كه فرعون مصرى كه بر بنى اسرائيل ستم روا داشت، آنان را در ساخت دو شهر رعمسيس و فيتوم به كار گمارد.

از حفاريهاى باستان‌شناسى، وجود دو شهر به اثبات رسيده است. شهرى به نام «فيتوم» يا «بر- توم» به معناى خانه توم كه يكى از خدايان بوده است و شهر ديگرى به نام «بر رعمسيس»؛ يعنى خانه يا قصر رامسس. شهر نخست به وسيله دانشمند فرانسوى «نافيل» در سال ١٨٨٣ كشف شد كه هم اكنون در تل المسخوطه استان شرقى مصر قرار دارد و شهر دوم به وسيله دانشمند مصرى، استاد محمود حمزه در سال ١٩٢٨ م. كشف شد و برجاى آن، شهر «قنتير» قرار دارد كه در مصر قديم، ميانه زيبا نام داشته است.

«بر رعمسيس» همان شهرى است كه رامسس دوم آن را به عنوان پايتخت حكومت خود در مصر ساخت و در وسط مصر سفلى قرار دارد تا نزديك مرزهاى مصر باشد و او را در بازداشتن دشمنان يارى دهد. شهر «فيتوم» را نيز او ساخت و از

[١] . يوسف/ ٩٣:« وَ أْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ».