دختر من.»[١] بر اين اساس ابوهريره به مردى كه سوار بود و بنده‌اش پياده در پى او، گفت: «او را پشت سر خود سوار كن، كه او برادر توست، و جان او چون جان تو».[٢]

اسلام بر مالكان واجب كرده كه ميان خود و بردگانشان برابرى را رعايت كنند و خود را از ايشان برتر ندانند.

معرور بن سويد اسدى كوفي كه از بزرگان تابعين است، گويد: در ربذه بر ابوذر وارد شديم، ديديم بر دوش او جامه‌اى (بُرد) است و بر دوش غلام او نيز مانند آن.

گفتيم كاش با پول اين دو جامه يك جامه بهتر (حلّه) براى خود مى‌گرفتى و او را لباس ديگرى مى‌پوشاندى! گفت از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شنيدم كه فرمود: «برادران شمايند، خدايشان زيردست شما كرده، هركه برادرش زير دستش باشد، بايد از آنچه خود مى‌خورد او را بخوراند، و آنچه مى‌پوشد بر او بپوشاند، و آنچه نمى‌تواند بر او تكليف نكند، و اگر تكليف كرد خود نيز او را كمك كند.»[٣]

ابراهيم بن محمّد ثقفى در كتاب «الغارات» با سند خود از مختار تمّار (خرمافروش) نقل كرده است كه روزى اميرمؤمنان عليه السلام به بازار قماش رفت و دو جامه خريد؛ يكى به سه درهم و يكى به دو درهم. پس آن را كه سه درهم بود به قنبر داد. وى گفت: يا اميرالمؤمنين، تو بدان سزاوارترى، كه به منبر مى‌روى و خطبه مى‌خوانى. فرمود: «اى قنبر، تو جوانى و آرزوهاى جوانى دارى، من از خداى خود شرم دارم كه بر تو برترى جويم! زيرا كه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شنيدم فرمود: از آنچه خود مى‌پوشيد بديشان بپوشانيد و از آنچه مى‌خوريد ايشان را بخورانيد».[٤]

از مكارم اخلاق پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم اين بود كه با غلامان غذا مى‌خورد تا اين فروتنى با ايشان چونان سنّتى از او برجاى ماند و موجب تكريم بردگان گردد.[٥] دعوت يك غلام را به نان جو اجابت مى‌كرد و هرگز خود را از او بالاتر نمى‌شمرد.[٦]

در نامه امام اميرمؤمنان به فرزندش حسن عليهما السلام است كه: «با غلامان ادب نيكو

[١] . مسند احمد، ٢/ ٤٢٣ در چند روايت و نيز صحيح بخارى، صحيح مسلم و ديگر منابع.

[٢] . احياء علوم الدين غزالى، ٢/ ٢٢٠.

[٣] . بحارالأنوار، ٧١/ ١٤١، شماره ١١.

[٤] . همان، ص ١٤٣- ١٤٤، شماره ١٩.

[٥] . همان، ص ١٤٠.

[٦] . همان، ١٦/ ١٩٩، و ٢٢٢، شماره ١٩.