نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٠٦ - «هذا بيان للناس و هدى و موعظة للمتقين»

يُؤْمِنُونَ»[١] و «وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْ‌ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ»[٢] و «هذا بَصائِرُ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ»[٣] و «وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى‌ لِلْمُسْلِمِينَ»[٤] و «تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْحَكِيمِ. هُدىً وَ رَحْمَةً لِلْمُحْسِنِينَ»[٥]. ظاهر اين آيات، قرآن را مايه هدايت متّقين، مؤمنان، اهل يقين، مسلمين و محسنين مى‌شمارد. اكنون چگونه مى‌توان اختلاف ميان اين آيات و آيه نخست را كه آن را مايه هدايت همه مردم مى‌دانست، تبيين كرد؟

پاسخ: حرف «لام» كلمه «للنّاس» در آيه نخست، لام غايت است و با لام عاقبت در ساير آيات، تفاوت دارد. توضيح اينكه بى‌ترديد، هدف قرآن، هدايت همگانى است؛ لذا فرمود: «هُدىً لِلنَّاسِ» ولى از سوى ديگر، تنها كسانى از هدايت قرآن بهره مى‌برند كه اهل تقوا، تعهّد و ايمان باشند؛ زيرا انسانهاى غير متعهّد و سست و بى‌بندوبار كه زندگى خويش را در غفلت و سردرگمى و بيراهه سپرى مى‌كنند، قابل هدايت نيستند.

از اين روست كه خداوند مى‌فرمايد: «الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ»[٦]؛ از ميان اهل كتاب، فقط كسانى به آن ايمان مى‌آورند كه كتاب آسمانى را آن‌گونه كه بايد مى‌خوانند و نيز مى‌فرمايد: «لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَ الْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ»[٧]؛ تنها استواران در علم و اهل ايمان هستند كه به آنچه بر تو نازل شد، ايمان مى‌آورند. همچنين مى‌فرمايد: «إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ»[٨]؛ يعنى كافران كه جزو بدترين جنبدگان به شمار مى‌آيند، ايمان نمى‌آورند.

نيز مى‌فرمايد: «كَذلِكَ حَقَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ فَسَقُوا أَنَّهُمْ لا يُؤْمِنُونَ»؛[٩] و «فَالَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ»[١٠] و در آيه‌اى ديگر، خبر از ايمان‌

[١] . اعراف/ ٢٠٣.

[٢] . يوسف/ ١١١.

[٣] . جاثيه/ ٢٠.

[٤] . نحل/ ٨٩.

[٥] . لقمان/ ٢- ٣.

[٦] . بقره/ ١٢١.

[٧] . نساء/ ١٦٢.

[٨] . انفال/ ٥٥.

[٩] . يونس/ ٣٣.« اين گونه سخن پروردگارت بر كسانى كه نافرمانى كردند، به حقيقت پيوست؛ چرا كه آنان‌ايمان نمى‌آورند».

[١٠] . نحل/ ٢٢« كسانى كه به آخرت ايمان ندارند، دلهايشان انكار كننده حق است و خودشان متكبّرند».