راوندى در كتاب ارزشمندش «الخرائج و الجرائح» بابى گشوده و در آن به برخى از ايرادات معاندان قرآن پاسخ داده است.[٢] در اين باب نكاتى مختصر، امّا محقّقانه و دقيق آمده است كه شايسته يادكرد است:

پرسش: گفته‌اند در قرآن اختلاف، تفاوت و تكرارهاى بى فايده هست؛ از جمله اينكه در آيه‌اى آمده است: «لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسى‌ أَنْ يَكُونُوا خَيْراً مِنْهُمْ وَ لا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ عَسى‌ أَنْ يَكُنَّ خَيْراً مِنْهُنَّ»[٣]. از آنجا كه تعبير «قومٌ من قوم» شامل مردان و زنان مى‌شود، آمدن تعبير «نساء من نساء» تكرار بدون فايده است؛ چنان كه وقتى گفته مى‌شود «هؤلاء قوم فلانٍ» شامل هر دو گروه زن و مرد مى‌شود.

پاسخ: واژه «قوم» در حقيقت لغوى خود، فقط بر مردان اطلاق مى‌شود و به مجموعه‌اى از زنان كه مردى در ميانشان نباشد، قوم گفته نمى‌شود. دليل اين امر آن است كه در كوران سختيها و دشواريها مردان هستند كه به امور سامان مى‌دهند و از عهده آنها بر مى‌آيند. در واقع امور، قائم به مردان است؛ لذا واژه «قوم» كه از «قوام» مى‌باشد، بر آنان اطلاق مى‌شود. چنان كه شعر زهير نيز بر اين معنى گواهى مى‌دهد:

وما أدري وسوف اخال أدري‌		أقوم آل حصن أم نساء[٤]

پرسش: گفته‌اند در آيه شريفه‌ «الَّذِينَ كانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطاءٍ عَنْ ذِكْرِي»[٥] تفاوت و اختلاف است؛ زيرا آنچه محروم و محجوب ياد پروردگار است، گوش آدمى است، نه‌

[١] . وى ابوالحسن سعيد، فرزند هبة اللَّه، مشهور به قطب الدين راوندى، منسوب به راوند كنونى و از بخشهاى شهر كاشان است. ايشان عالمى مسلّط و محدّثى فقيه از دانشمندان بزرگ اماميّه در قرن ششم( متوفّاى ٥٧٣ ه ق) و از مشايخ ابن شهر آشوب و شمارى ديگر از شخصّيتهاى علمى عصر خود است. وى داراى تأليفهاى ارزشمندى از جمله: الخرائج و الجرائح، قصص الأنبياء، لُبّ اللّباب و شرح نهج البلاغه است كه نام با مسمّاى منهاج البراعة را بر مورد اخير نهاده است.

[٢] . مرحوم مجلسى مجموعه كامل آن را در بحارالأنوار، ٨٩/ ١٤١- ١٤٦ آورده است.

[٣] . حجرات/ ١١.

[٤] . نمى‌دانم، شايد در آينده بدانم كه آيا آل حصن مردانند يا زنان.

[٥] . كهف/ ١٠١« كسانى كه چشمانشان از ياد من در پرده بود».