نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٧١ - پاسخهاى قطب الدين راوندى به برخى شبهات

جعدى نيز به معناى «يَحكم» آمده است:

همچنين در بيت ديگرى كه جوهرى در صحاح اللّغة بدان استشهاد كرده، كلمه «كتاب» به معناى «حكم» آمده است:

اين در حالى است كه ابن اعرابى «كاتب» را به معناى «عالِم» نيز دانسته و گفته است: «فَهُمْ يَكْتُبُونَ‌» يعنى «يعلمون»[٣].

پرسش: گفته‌اند در سه آيه ذيل تشبيه به كار رفته است، در حالى كه هيچ گونه وجه شبه و مناسبتى در تشبيه‌ها ديده نمى‌شود:

١. «وَ قُلْ إِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ. كَما أَنْزَلْنا عَلَى الْمُقْتَسِمِينَ. الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ».[٤].

در اين آيه چه تناسب يا شباهتى ميان «أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ‌» با «أَنْزَلْنا عَلَى الْمُقْتَسِمِينَ‌» هست؟

٢. «لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ. كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكارِهُونَ»[٥]. ميان جمله «أَخْرَجَكَ رَبُّكَ ...» و جمله «لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ ...» چه شبهاهتى وجود دارد؟

٣. «وَ لِأُتِمَّ نِعْمَتِي عَلَيْكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ. كَما أَرْسَلْنا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ»[٦]. در اين نيز چه شباهتى ميان جمله «وَ لِأُتِمَّ نِعْمَتِي عَلَيْكُمْ ...» با «كَما أَرْسَلْنا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ‌» ديده مى‌شود؟ چگونه قرآن در اين موارد، تشبيه بدون وجه شبه به كار برده است؟

پاسخ: قرآن به زبان عربى نازل شده و در اين زبان پديده‌هايى مانند حذف، تقدير، ايما و اشاره، امورى رايج و هماهنگ با صنايع ادبى و بلاغى است و آيه نخست نيز از همين قبيل است، زيرا در جمله «أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ‌» از اين آيه، كلمه «عذاباً» حذف شده و اصل آن چنين است: «أنا النّذير المبين عذاباً مثل ما أُنزل على المقتسمين»؛ يعنى من مشابه همان عذابى را كه بر مقتسمين قرآن نازل شد، به شما بيم‌

[١] . چون ولايت منحرف شد، شما نيز منحرف شديد. آنچه او حكم مى‌كند، حكم خداوند نيست.

[٢] . اى دختر عمو! كتاب خدا من را از شما جدا ساخت، آيا من از فعل خداوند مانع شوم.

[٣] . جوهرى، صحاح اللّغة، ماده« كتب» ١/ ٢٠٨.

[٤] . حجر/ ٨٩- ٩١.

[٥] . انفال/ ٤ و ٥.

[٦] . بقره/ ١٥٠ و ١٥١.