نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣١٨ - «لا أقسم بهذا البلد»

ما با مجرمان چنين رفتار مى‌كنيم.

همچنين در آيات ٤٠ تا ٥٠ سوره صافّات، وضعيت نيكوكاران را به اجمال چنين ترسيم مى‌كند: «... مگر بندگان پاكدل خداوند كه روزى معيّن خواهند داشت، از انواع ميوه‌ها برخوردارند و مورد احترام خواهند بود. آنان در باغهاى پرنعمت و در برابر همديگر بر سريرها مى‌نشينند و تكيه مى‌دهند ... و نزد همديگر مى‌آيند و از حال هم پرس و جو مى‌كنند ...».

در آيات ٣٩ تا ٤٨ سوره مدّثر نيز مى‌فرمايد: «اصحاب يمين در ميان باغها از سرنوشت مجرمان مى‌پرسند كه چه چيز شما را در آتش انداخت؟ آنان گويند ما از نمازگزاران نبوديم و بينوايان را غذا نمى‌داديم و با هرزه‌گويان مى‌نشستيم و قيامت را تكذيب مى‌كرديم تا آنكه مرگ ما فرا رسيد، از اين رو شفاعت شفاعت كنندگان به حال آنان سودى نمى‌بخشد».

«لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ»

پرسش: خداوند متعال مى‌فرمايد: «لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ. وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ»[١]. مراد از «بلد» در آيه شريفه، مكّه مكرّمه است و ظاهر آيه، نفى قسم است، در حالى كه در سوره تين به بلد امين كه همان مكّه مكرّمه است، قسم ياد كرده: «وَ التِّينِ وَ الزَّيْتُونِ. وَ طُورِ سِينِينَ. وَ هذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ»؛[٢] چگونه مى‌توان ميان دو آيه جمع كرد؟

پاسخ: گفته‌اند كه كلمه «لا» در عبارت «لا أقسم» زائده است، لذا اين آيه نيز مانند آيه ديگر، بر وقوع قسم دلالت دارد نه نفى آن و اين نوع استعمال در ادبيّات عرب نيز رايج است؛ زيرا عرب حرف «لا» را در ميان واژه‌ها مى‌آورد، بى آنكه از آن معناى خاصى در نظر داشته باشند و به عنوان شاهد، اشعارى نيز در اين راستا آورده‌اند، ولى ما نادرستى اين پندار را در جاى خود آشكار، و ثابت كرده‌ايم كه در كلام عرب هيچ شاهدى بر اين مدّعا وجود ندارد.

اما پاسخ صحيح چنين است: مورد دو آيه با يكديگر فرق دارد و بر همين اساس‌

[١] . بلد/ ١- ٢« سوگند به اين شهر و حال آنكه تو در اين شهر جاى دارى».

[٢] . تين/ ١- ٣« قسم به تين و زيتون و طور سينا و اين شهر امن».