نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٢٦ - از خدا چيزى را پنهان نمىدارند

علاوه بر آيات گذشته كه به صحنه‌هايى از قيامت اشاره داشت، سه آيه زير نيز بر اختلاف صحنه‌ها حمل مى‌شود كه در هر سه مورد، به عدم امكان عذرخواهى يا بى‌فايده بودن عذرخواهى ستمكاران اشاره دارد:

«لا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ»[١]، «يَوْمَ لا يَنْفَعُ الظَّالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ»[٢] و «فَيَوْمَئِذٍ لا يَنْفَعُ الَّذِينَ‌ ظَلَمُوا مَعْذِرَتُهُمْ»[٣].

خداوند است كه جان مى‌ستاند

پرسش: براساس دو آيه‌ «اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها»[٤] و «وَ هُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ»[٥] خداوند خود جانهاى موجودات را در موقع مردن مى‌گيرد. حال آنكه در آياتى ديگر، ملك الموت، فرستادگان الهى يا فرشتگان، مأمور گرفتن جانها معرفى شده‌اند: «قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ»[٦]، «تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا»[٧] و «تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ»[٨].

اكنون چگونه مى‌توان ميان دو دسته آيات فوق جمع كرد؟

پاسخ: از آنجا كه خداوند آفريدگار مرگ و زندگى است، در دو آيه نخست، ميراندن به او نسبت داده شده است و از آن جهت كه ملك الموت آمر اوّل در قبض روح است و فرشتگان و ساير فرستادگان الهى جزو ياران و اعوان ملك الموت هستند، ميراندن در سه آيه بعدى به هر يك از آنها نسبت داده شده است و با اين توضيح، هيچ تنافى ميان آيات باقى نمى‌ماند.

از خدا چيزى را پنهان نمى‌دارند

پرسش: خداوند متعال مى‌فرمايد: «يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ عَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الْأَرْضُ وَ لا يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَدِيثاً»[٩]. ظاهر آيه شريفه چنين است كه در روز قيامت كافران و

[١] . مرسلات/ ٣٦.

[٢] . غافر/ ٥٢.

[٣] . روم/ ٥٧.

[٤] . زمر/ ٤٢.

[٥] . انعام/ ٦٠.

[٦] . سجده/ ١١.

[٧] . انعام/ ٦١.

[٨] . نحل/ ٢٨.

[٩] . نساء/ ٤٢.