نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٥١ - ويژگيهاى سد مأرب و سازنده آن

ساخته شده است و در درون آن دريچه‌هايى تعبيه شده تا از آنجا آب به سوى باغستانهاى سمت راست و چپ سرازير شود.

بر اين اساس در پايه‌هاى سمت راستى كوه دو بناى مخروطى شكل ايجاد كرده بودند كه بلنداى هر كدام بيش از ده ذراع بود و آنها را صدف مى‌ناميدند. يكى بر روى كوه و ديگرى در سمت چپ قرار داشت و ميان آن دو پنج ذراع فاصله بود.

پايه سمت راستى سه ذراع از چپى بلندتر بود. صدف سمت چپ از سنگهاى تراش خورده بنا شده بود و ديوارى به طول چهل ذراع از آن تا سد كشيده شده و چسبيده به سد بوده است. ارتفاع اين ديوار برابر با سدّ عرم و صدف است و در دو طرف صدفها دو كانال پلكانى مانند رو در روى هم، از سنگ ساخته شده بود. با توجه به شكل مخروطى صدفها و پلكانى بودن كانالها، فاصله آن دو در قسمت پايين، بيش از بالاى آن بوده است.

از حالت قرار گرفتن دو صدف مخروطى شكل به دست مى‌آيد كه از فضاى ميان آن دو براى تخليه آب سد و كشاندن آن به دامنه كوه براى آبيارى باغستان استفاده مى‌كرده‌اند. آنها دريچه‌هاى خروجى سد را با موانع چوبى يا آهنىِ قطورى مى‌بستند. موانع از جانب عرض، درون كانالها جاى داشت و هر مانعى در پلكانى قرار گرفته بود؛ در نتيجه مانع پايين‌ترين پلكان از همه كوتاه‌تر بود و هرچه به سمت بالا پيش مى‌رفت، طول مانعها بيشتر مى‌شد.

ظاهراً اين موانع به شكلى ساخته شده بود كه درون يكديگر جاى مى‌گرفت تا در مجموع دروازه‌اى محكم را تشكيل دهد و از نفوذ آب به بيرون جلوگيرى كند و به هنگام نياز، قابل برداشت باشد.

زمانى كه آب در بالاترين سطح قرار داشت، دريچه بالايى را بر مى‌داشتند وآب از آنجا از طريق كانالهاى تعبيه شده به دامنه كوه جريان مى‌يافت. در آنجا نيز گودالها و حوضچه‌هايى براى نگهدارى و توزيع آب آماده كرده بودند. زمانى كه سطح آب پايين‌تر مى‌آمد وهم‌سطح دريچه‌دوم مى‌شد، براى‌استفاده از آب، آن‌را برمى‌داشتند وبه‌همين‌صورت، هرچه سطح آب كاهش‌مى‌يافت، دريچه مقابل آن برداشته‌مى‌شد و آب به جويها سرازير مى‌گشت. در سمت چپ سدّ عرم كه بخش غربى بود و به‌