مَسْحُوراً» ستمگران (كافر) گفتند جز انسانى سحر شده را پيروى نمى‌كنيد.[١] شيخ طبرسى نيز در تفسير خود هنگامى كه سخن از شأن نزول آيه دارد همين سخن را گفته است.[٢]

استاد شيخ محمد عبده گويد: رواياتى آورده‌اند كه پيامبر را لبيد بن اعصم سحر كرد و چنان در او اثر كرد كه مى‌پنداشت كارى را انجام مى‌دهد حال آن كه انجام نمى‌داد يا كسى نزد او مى‌آيد حال آن كه نمى‌آمد. خداوند او را از اين مشكل باخبر كرد و بقاياى آن سحر از چاهى استخراج شد و از آن بيمارى شفا يافت و آنجا بود كه اين سوره نازل شد.

مخفى نماند كه تأثير سحر در جان شريف پيامبر به معناى تماسّ با عقل و جان آن حضرت است و اين يعنى تصديق سخن مشركان كه مى‌گفتند: «شما جز مردى سحر شده را پيروى نمى‌كنيد».

آنچه بايد بدان باور داشت اين است كه قرآن بارها سحر را از آن حضرت نفى كرده، ادعاى آن را به مشركين نسبت داده و ايشان را بر اين دعوى سرزنش مى‌كند.

اما اين حديث به فرض درستى خبر واحد است كه در باب اعتقادات پذيرفته نيست، و بر عصمت پيامبران كه از اعتقادات است جز با دليل يقين‌آور نمى‌توان ايراد وارد كرد.

افزون بر اينكه سوره فلق مكّى است و در سالهاى اول بعثت نازل شده و سحرى كه مى‌گويند در سالهاى آخر مدينه و شدت دشمنى بين يهود و مسلمانان اتفاق افتاده است. بنابراين پايه استناد به حديث سست مى‌شود.[٣]

سيد قطب مى‌گويد: «اين گونه روايات با اصل عصمت پيامبر در افعال خود و در تبليغ رسالت منافات دارد و با اين باور كه «هر گفتار و عملى از پيامبر سنت و شريعت است» نمى‌سازد. نيز با نفى سحر از پيامبر در قرآن و تكذيب دعوى دروغ مشركان در اين باره برخورد دارد. لذا افزون بر آنكه بعيد است، در امور اعتقادى نمى‌تواند مبنا

[١] . تفسير تبيان، ١٠/ ٤٣٤. آيه ٨ سوره فرقان. در سوره اسراء/ ٤٧ نيز مى‌خوانيم:« وَ إِذْ هُمْ نَجْوى‌ إِذْ يَقُولُ الظَّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُوراً».

[٢] . مجمع البيان، ١٠/ ٥٦٨.

[٣] . چكيده سخن او به نقل از مراغى در تفسير خود( ١٠/ ٢٦٨) و تفسير جزء عم ١٨١- ١٨٣.