اراده شخص بر مى‌خيزد و بر چيزهايى يا افرادى تأثير ويژه‌اى مى‌گذارد. گاه موضوعى خيالى را به او تلقين مى‌كند و او به آن باور پيدا مى‌كند. گاه روح را از كالبد بيرون مى‌كشد تا با گشت و گذار خود سر از اسرار نهان به در آورد. گاه اين نيروى سيّال مغناطيسى را در طبابت و درمان بيمارى‌هاى سخت به كار مى‌گيرد. اما تا امروز معلوم نشده چيست و چگونه به دست مى‌آيد و چگونه يك اراده بر اراده‌اى ديگر چيره گشته آن را تحت تأثير خود قرار مى‌دهد.

همچنين مسأله احضار ارواح كه آن هم بر پايه ارتباط روح با موجودات زنده پشت پرده است اما اينها چه چيزهايى هستند؟ آيا ارواحى هستند كه با مرگ صاحبانشان از بدن‌ها جدا شده‌اند؟ اينها مقوله‌هايى است كه تاكنون به صورت قطعى حلّ نشده است.

دوست ما علامه شيخ مهدى آصفى نقل مى‌كرد: كه گروهى از اصحاب اين رشته از او خواستند در مجلسى كه احضار ارواح مى‌شد حضور يابد. نقل مى‌كرد: پس از يك سرى كارها و برنامه‌ها از من خواستند كه روح كسى را براى احضار انتخاب كنم.

من نيز مايل شدم كه روح شيخ اعظم شيخ مرتضى انصارى رحمه الله احضار شود. هنگامى كه به گفته آنها حاضر شد گفتند: چه چيزى دوست دارى از او بپرسى؟ گفتم: از ايشان در باب مسأله مهمّ اصولى حكومت و ورود كه ابتكار خود شيخ بود سؤال كنند؟

دوست داشتم خود ايشان توضيح دهد، چون اختلاف بسيارى در تقرير و توضيح مراد شيخ در گرفته بود. به اينجا كه رسيد گفتند: روح شيخ از اين سؤال خشمگين شد و جلسه را با ناراحتى ترك كرد!

آرى، اصل اين مسأله را منكر نيستيم، اما با اين گستردگى؟ و آيا اين فقط در ارواح مردگان است، يا ديگران را نيز شامل مى‌شود؟ اين چيزى است كه پاسخ قطعى نمى‌توان براى آن داد، جز اينكه اين موضوع و امثال آن پديده‌هاى شگفت‌انگيز جهان ارواح است و هيچ نوع آن ربطى به موضوع سحر ندارد؛ چه سحر را مانند مردمان قديم يارى جستن از ارواح افلاك و ستارگان بدانيم يا مانند ساده دلان امروز و چه بسا آينده تا زمانى كه عقل و خردها به كمال خود نرسيده باشند.[١]

[١] . در اين زمينه‌هاى مراجعه كنيد به كتاب:« الانسان روح لاجسد» نوشته استاد رؤوف عبيد، در سه جلد بزرگ. و كتابهاى فراوان ديگرى كه در اين مقوله به نگارش در آمده است.