«أَمِ اتَّخَذَ مِمَّا يَخْلُقُ بَناتٍ وَ أَصْفاكُمْ بِالْبَنِينَ. وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِما ضَرَبَ لِلرَّحْمنِ مَثَلًا ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظِيمٌ. أَ وَ مَنْ يُنَشَّؤُا فِي الْحِلْيَةِ وَ هُوَ فِي الْخِصامِ غَيْرُ مُبِينٍ»[١].

آيا از آفريده‌هاى خود دختران را بر مى‌گزيند و شما را به پسران اختصاص مى‌دهد. و هرگاه يكى از ايشان به آنچه خود براى خدا مثال زده مژده داده مى‌شود چهره‌اش سياه گشته خشمناك مى‌شود. آيا آن كس كه در زيور نشو و نما يافته و در جدال ناروشن بين است؟

در اين آيه تفاوت ميان مرد و زن را برخاسته از سرشت آنها مى‌داند كه زن با انگيزه فطرت زنانه‌اش به زيورها گرايش بيشترى دارد تا واقعيتها. و از سوى ديگر طبعى نازك دارد كه در برابر رويدادها پايدار نيست و زود واكنش نشان مى‌دهد. او چنان كه سرشته و پرورده است رويارويى سختيهاى زندگى را بر نمى‌تابد و گشودن مشكلات پيچيده را نمى‌تواند. ظرافت و ناتوانى را باهم جمع كرده، به عكس مرد كه از سرسختى و نيروى اراده برخوردار است. از اينجاست كه آيه در ادامه، پندار آنان را درباره فرشتگان كه دختر هستند ناپسند شمرده مى‌گويد:

«وَ جَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً أَ شَهِدُوا خَلْقَهُمْ سَتُكْتَبُ شَهادَتُهُمْ وَ يُسْئَلُونَ»[٢].

قرآن از فرشتگان با صفت مذكر ياد مى‌كند:

«وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً ... اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا ...»[٣].

همه اين ضميرها ضمير جمع مذكر است، و همچنين است در ديگر آيات قرآن و به همين دليل با توبيخى گزنده مى‌گويد:

«أَ فَأَصْفاكُمْ رَبُّكُمْ بِالْبَنِينَ وَ اتَّخَذَ مِنَ الْمَلائِكَةِ إِناثاً إِنَّكُمْ لَتَقُولُونَ قَوْلًا عَظِيماً»[٤].

اگر چيزى از اين همه استفاده شود تنها اندك شمردن ارزش مؤنث است كه عادت عرب بر آن بود، اما آيا قرآن نيز با آنان در اين همنوا شده است؟

در هيچ يك از اين تعبيرات گزنده و سرزنشگر، نكوهشى يا خرده‌اى بر خود زن‌

[١] . زخرف/ ١٦- ١٨.

[٢] . زخرف/ ١٩.

[٣] . بقره/ ٣٠- ٣٤.

[٤] . اسراء/ ٤٠.