نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٨٨ - خروج بنى اسرائيل و عبور از دريا

شده است.[١]

«فم الحيروت»، يا دهانه حيروت تنگه‌اى در انتهاى درياى سوئز است، چنان كه در نقشه سرزمين مقدس كه به پيوست عهدين چاپ شده ديده مى‌شود.

در دعاى «سمات» نيز كه معروف به دعاى «شَبّور» است اينگونه وارد شده: «ويوم فرقت لبني إسرائيل البحر وفي المنبجسات الّتي صنعت بها العجائب في بحر سوف».

و روزى كه دريا را براى بنى اسرائيل شكافتى و راه‌هاى شگفتى كه در درياى سوف آفريدى.

علامه مجلسى در شرح اين دعا مى‌گويد: هروى در «الغريبين» آن را «اساف» ناميده كه فرعون در آن غرق شد و سپس افزوده كه آن همان درياى قلزم است و شايد آنچه در اين دعا آمده كه «وفي جبل حوريث» نيز اشاره به «فم الحيروت» است كه در تورات آمده بود.[٢]

آنچه در قرآن در اين باره آمده تفاوت اساسى با گزارش تورات ندارد. داستان ياد شده در سوره شعراء به تفصيل‌[٣] و در ديگر سوره‌ها به ايجاز آمده‌[٤] دراين آيات هم تعبير دريا ديده مى‌شود و هم يمّ كه آب انبوه و موج را گويند.

اما در تفاسير، نقطه‌هاى ابهام وجود دارد. مفسران گفته‌اند راه‌هاى شكافته شده براى عبور بنى اسرائيل، به تعداد اسباط ايشان، دوازده راه بود.[٥] چيزى كه در قرآن نه به صراحت نه اشاره اثرى از آن ديده نمى‌شود. اما آيه‌ «فَانْفَلَقَ فَكانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ»[٦] معناى آن اين است كه دريا شكافت و آب در سمت راست و چپ متراكم شد كه «فِرق» به معناى قسمت جدا شده است، چنانكه راغب گفته است: فرق به معناى قطعه جدا شده است. بنابراين هر قسمت دريا از قسمت ديگر جدا شده به صورت‌

[١] . قاموس كتاب مقدس، جيمز هاكس، صفحه ٤٩٦.

[٢] . بحار الأنوار، ٨٧/ ١١٢.

[٣] . شعراء/ ٥٢- ٦٨.

[٤] . ر. ك: بقره/ ٥٠، اعراف/ ١٣٦- ١٣٨، يونس/ ٩٠، اسراء/ ١٠٣ و ١٠٤، طه/ ٧٧، قصص/ ٣٩ و ٤٠، زخرف/ ٥٥ و ٥٦، دخان/ ١٧- ٣١ و ذاريات/ ٣٨- ٤٠.

[٥] . ر. ك: جامع البيان طبرى، ١/ ٢١٩ كه مطالب عجيبى در اين باره دارد؛ و نيز: مجمع البيان، ٧/ ١٩١.

[٦] . شعراء/ ٦٣.