نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٤٩ - ويژگيهاى سد مأرب و سازنده آن
مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ ... فَجَعَلْناهُمْ أَحادِيثَ وَ مَزَّقْناهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ».[١]
درباره محل قرار گرفتن سدّ مأرب بايد گفت كه در جنوب غربى شهر مأرب شاخهاى از كوههاى معروف سرات وجود دارد كه صدها مايل به سوى شمال شرقى امتداد دارد. ميان اين كوهها رودخانههايى به رودخانهاى بزرگ منتهى مىشود كه عربها از آن به كانال شرقى تعبير مىكنند كه بزرگترين رود ناحيه شرق است و در برابر آن، كانال «مور» قرار دارد كه بزرگترين رود ناحيه غرب است و از همين كوههاى سرات سرچشمه مىگيرد. بسيار اتفاق مىافتد كه شعبههاى كانال شرقى در دهانهها و سراشيبىهاى خود به سوى شمال شرقى در حركت است.
هنگام بارش باران در شاخهها و درّههاى اين بخش، آبها به هم پيوسته و به صورت سيلى خروشان به سوى درّه «اذنة» به راه مىافتد. سيلابها در اين درّه كه حدود ١١٠٠ متر از سطح دريا ارتفاع دارد، از جنوب غربى به جانب شمال شرقى به حركت درآمده، به مكانى مىرسد كه از آنجا تا مأرب سه ساعت راه است. اين مكان تنگهاى است كه ميان دو كوه به فاصله ٦٠٠ گام يا ذراع قرار گرفته است. به اين دو كوه «بلق»[٢] گفته مىشود كه با دو صفت راست و چپ از هم متمايز مىشوند.
يمن مانند ديگر سرزمينهاى شبه جزيره عربستان، داراى رودخانههاى هميشه جارى نيست و مردمان آن از سيلابهاى به وجود آمده از باران استفاده مىكنند.
زمانى كه باران مىبارد، سيل به راه افتاده، بيش از نياز آب وجود دارد، اما اين آبها هدر رفته، در شنزارها فرو مىرود. با سپرى شدن فصل باران، دوباره خشكسالى روى مىنمايد و انسانها و كشتزارها را در تشنگى فرو مىبرد. بنابراين مردم يا در آبِ ريزانند و يا در گرماى سوزان، و به ندرت اتفاق مىافتد كه حتّى در فصل باران از
[١] . سبأ/ ١٦ و ١٩:« پس روى گردانيدند و بر آنان سيل سدّ عرم را روانه كرديم و دو باغستان آنها را به دو باغ كه ميوههاى تلخ و شوره گز و نوعى از كُنارِ تُنُك داشت، تبديل كرديم. پس آنها را براى آيندگان موضوع حكايتها گردانيديم و سخت تار و مارشان كرديم؛ قطعاً در اين ماجرا براى هر شكيباى سپاسگزار عبرتهاست».
[٢] . گفته مىشود:« بلق السيل الأحجار بلقاً و بلوقاً»؛ يعنى سيل سنگها را فرسايش داد و سيلابها دو طرف كوهپايهها را دچار فرسايش كرده بود، از اين رو بلق ناميده شدند.